Κυριακή μετά τήν Ὕψωσιν τοῦ Τιμίου Σταυροῦ 20 Σεπτεμβρίου 2026 –- (Γαλ. β΄ 16-20)

«Ἡ συσταύρωση μέ τόν Χριστό»

Ἀγαπητοί μου Ἀδελφοί,

Στόν ἀπόηχο τῆς μεγάλης δεσποτικῆς ἑορτῆς τῆς Ὑψώσεως τοῦ Τιμίου Σταυροῦ, ἀκούσαμε τόν Ἀπόστολο Παῦλο μέσα ἀπό τήν πρός Γαλάτας ἐπιστολή του, νά ἀποτυπώνει τὴν πεμπτουσία τῆς χριστιανικῆς ταυτότητας καὶ πνευματικῆς ζωῆς, ἀναφωνώντας: «Χριστῷ συνεσταύρωμαι· ζῶ δὲ οὐκέτι ἐγώ, ζῇ δὲ ἐν ἐμοὶ Χριστὸς» (β΄20).

Τί σημαίνει, ὅμως, γιὰ τὸν σύγχρονο Ὀρθόδοξο Χριστιανό αὐτὸ τὸ «ἔχω σταυρωθεῖ μαζὶ μὲ τὸν Χριστό;» Πῶς μπορεῖ ἕνας ἄνθρωπος ποὺ ζεῖ μέσα στὸν κόσμο, μὲ τὶς καθημερινὲς μέριμνες, τὰ ἄγχη καὶ τὶς προκλήσεις, νὰ ἀντιληφθεῖ καί νά φτάσει νά βιώσει τὴ σταύρωση τοῦ ἑαυτοῦ του μαζί μέ τόν Χριστό;

Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος μᾶς ἐπεξηγεῖ ὅτι γιὰ νὰ ζήσει ὁ Χριστὸς μέσα μας, πρέπει πρῶτα νὰ πεθάνει τὸ ἐγωιστικό μας φρόνημα. Αὐτὴ ἡ «συσταύρωση» μὲ τὸν Χριστὸ στὴν καθημερινότητά μας δὲν εἶναι μιὰ θεωρητικὴ ἰδέα, ἀλλὰ μιὰ ζωντανὴ πρακτικὴ ποὺ πραγματώνεται μέσα ἀπὸ τὴν ἄσκηση, τὴ νηστεία, τὴν προσευχὴ καὶ τὴ μετάνοια, τά ὁποῖα ὑποχρεωτικά πρέπει νά ἐπιστέφονται ἀπό τήν συχνή θεία Μετάληψη. Ἀλλιῶς θά μοιάζουμε στούς Ἰουδαίους, οἱ ὁποῖοι τυπικά τηροῦσαν τίς νομικές διατάξεις καί πίστευαν πώς αὐτό ἀρκεῖ γιά τη σωτηρία τους. Ὅμως τα ἀσκητικά μέσα δεν είναι ο σκοπός, αλλά ο δρόμος για την ένωση με τον Χριστό. Γι’ αὐτό κι ὁ Παῦλος ἐπισημαίνει ὅτι δέν μᾶς δικαιώνουν τά ἔργα μας, δηλαδή ἡ νηστεία, ἡ προσευχή, ἡ φιλανθρωπία κλπ, ἀλλά ἡ πίστη στόν Χριστό, ὥστε νά ἀποφύγουμε καί τήν παγίδα τῆς ὑποκρισίας καί τῆς αὐτοδικαίωσης. Ἄς γνωρίζουμε, πώς ὀφείλουμε ὅ,τι κάνουμε νά ξεκινᾶ ἀπό τήν ἀγάπη μας στόν Χριστό καί νά ἀπολήγει πάλι σέ Ἐκεῖνον.

Ἑρμηνεύοντας τήν συσταύρωση μέ τόν Χριστό, ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος ἀναρωτιέται πῶς εἶναι δυνατὸν ἕνας ἄνθρωπος ποὺ ζεῖ καὶ ἀναπνέει νὰ ἔχει σταυρωθεῖ, καὶ ἀπαντᾶ: «Σταύρωση ἐδῶ σημαίνει τὴ νέκρωση τῶν ἁμαρτωλῶν ἐπιθυμιῶν. Ὅπως ὁ νεκρὸς στὸ σῶμα δὲν μπορεῖ πλέον νὰ ἁμαρτήσει, ἔτσι καὶ ἐκεῖνος ποὺ συσταυρώθηκε μὲ τὸν Χριστὸ μένει νεκρὸς ὡς πρὸς τὴν ἁμαρτία, ἀλλὰ ζωντανὸς γιὰ τὴν ἀρετή».

Ἡ νηστεία καὶ κάθε εἴδους πνευματικὴ ἄσκηση ποὺ μᾶς παραδίδει ἡ Ἐκκλησία μας, μαζί μέ τή θεία Κοινωνία εἶναι τὰ ἀπαραίτητα θεραπευτικὰ μέσα σὲ αὐτὸν τὸν ἀγῶνα. Δὲν ἀποτελοῦν αὐτοσκοπό, ἀλλὰ τὸ ὄχημα γιὰ νὰ καθαρίσει ἡ καρδιά. Ὅπως μᾶς θυμίζει ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος, ἡ σωματικὴ ἀποχὴ ἀπὸ τὶς τροφὲς πρέπει πάντα νὰ συνοδεύεται ἀπὸ τὴν πνευματικὴ νηστεία: «Νηστεύεις; Δεῖξε μου το μέσα ἀπὸ τὰ ἔργα σου. Ἂν δεῖς φτωχό, ἐλέησέ τον. Ἂν δεῖς ἐχθρό, συμφιλιώσου μαζί του. Μὴν νηστεύεις μόνο μὲ τὸ στόμα, ἀλλὰ ἂς νηστεύει καὶ τὸ μάτι, καὶ ἡ ἀκοή, καὶ ὅλα τὰ μέλη ἀπὸ τὴν ἁμαρτία»

Ὅταν ἡ ἄσκηση γίνεται μὲ ταπείνωση, τιθασεύει τὸ σῶμα, ἐλευθερώνει τὴν ψυχὴ ἀπὸ τὶς ὑλικὲς ἐξαρτήσεις καὶ ἀνοίγει χῶρο στὴν καρδιὰ γιὰ νὰ κατοικήσει ὁ Κύριος.

Ἡ χριστιανικὴ σταύρωση δὲν ὁδηγεῖ στὴν ἀπόγνωση, ἀλλὰ στὴν Ἀνάσταση. Ὁ Παῦλος δὲν λέει ἁπλῶς «πέθανα», ἀλλὰ «ζῶ, καὶ μάλιστα δὲν ζῶ ἐγώ, ἀλλὰ ὁ Χριστὸς ζεῖ μέσα μου».

Ἐν τούτοις, ἐδῶ κρύβεται τὸ μεγάλο παράδοξο τῆς πίστεώς μας: ὁ Σταυρὸς δὲν εἶναι τὸ τέλος, ἀλλὰ ἡ ἀπαρχὴ τῆς ἀληθινῆς ζωῆς. Ὁ ἴδιος ὁ Χριστὸς προσέλαβε τὸ χειρότερο, τὸ πιὸ εἰδεχθὲς καὶ ταπεινωτικὸ μέσο θανατώσεως, ποὺ εἶχε ἐφεύρει ἡ ἀνθρώπινη σκληρότητα, τὸν Σταυρὸ τοῦ μαρτυρίου καὶ τὸ μεταμόρφωσε στὸ κατ' ἐξοχὴν μέσο ἀναστάσεως, ἐλευθερίας καὶ αἰώνιας ζωῆς. Ἐκεῖ ποὺ ὁ κόσμος ἔβλεπε τὴν ἀπόλυτη κατάντια καὶ τὸν θάνατο, ὁ Θεὸς φανέρωσε τὴ νίκη καὶ τὴ ζωηφόρο δύναμή Του.

Στὰ μάτια τοῦ κόσμου, λοιπόν, ὁ σταυρὸς σημαίνει ἧττα, ντροπὴ καὶ ἐκμηδένιση. Στὴν πνευματικὴ ὅμως ζωή, ὁ Σταυρὸς γίνεται ἡ μοναδικὴ πύλη τῆς ἐλευθερίας. Ὅταν ὁ χριστιανὸς ἀποφασίζει νὰ «σταυρώσει» τὸ θέλημά του, δὲν ὑποδουλώνεται, οὔτε χάνει τὴν προσωπικότητά του. Ἀντίθετα, ἐλευθερώνεται ἀπὸ τὰ δεσμὰ τῆς πιὸ σκληρῆς τυραννίας: τῆς τυραννίας τοῦ ἑαυτοῦ του, τῶν παθῶν του καὶ τῆς ἀγωνιώδους ἀνάγκης γιὰ κοσμικὴ ἐπιβεβαίωση.

Ὅταν ὁ Ἀπόστολος Παῦλος διακηρύσσει «ζῶ δὲ οὐκέτι ἐγώ», δὲν ἐννοεῖ ὅτι ἐξαφανίζεται ὡς ὕπαρξη. Ἐννοεῖ ὅτι τὸ παλαιό, ἐγωιστικὸ καὶ φιλάρεσκο «ἐγὼ» ὑποχωρεῖ, γιὰ νὰ παραχωρήσει τὴ θέση του στὸν Χριστό. Ἡ καρδιὰ τοῦ ἀνθρώπου παύει νὰ εἶναι ἐγωκεντρική καὶ γίνεται ἕνας φωτεινός, ἀναστάσιμος τόπος μέ κέντρο τόν Χριστό. Δὲν κυβερνᾶ πλέον τὸ ἔνστικτο, ὁ θυμὸς ἢ ἡ φιλαυτία, ἀλλὰ τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιο. Τότε, ὁ ἄνθρωπος ἀρχίζει νὰ ἀγαπᾶ χωρὶς νὰ περιμένει ἀνταπόδοση, νὰ συγχωρεῖ, χωρὶς νὰ κρατᾶ κακία καὶ νὰ εἰρηνεύει ἀκόμη καὶ μέσα στὶς πιὸ μεγάλες καταιγίδες τῆς ζωῆς.

Αὐτὴ ἡ «συσταύρωση» εἶναι μιὰ καθημερινή, δυναμικὴ διαδικασία. Κάθε φορὰ ποὺ σιωποῦμε μπροστὰ σὲ μιὰ προσβολή, κάθε φορὰ ποὺ ὑπομένουμε μὲ δοξολογία μιὰ ἀσθένεια, κάθε φορὰ ποὺ θυσιάζουμε τὴν ἄνεσή μας γιὰ νὰ βοηθήσουμε τὸν ἀδελφό μας, ζοῦμε τὸ μυστήριο τοῦ Σταυροῦ καὶ τῆς Ἀναστάσεως. Πεθαίνει ὁ παλαιὸς ἄνθρωπος καὶ ἀνασταίνεται ὁ νέος.

Αὐτὸν ἀκριβῶς τὸν δρόμο τῆς ἀπόλυτης συσταυρώσεως καὶ τῆς βιωμένης πίστης ἔρχεται νὰ μᾶς ἐπικυρώσει σήμερα ἡ μνήμη τοῦ Ἁγίου Μεγαλομάρτυρος Εὐσταθίου. Ὁ Ἅγιος Εὐστάθιος, ὁ ἔνδοξος στρατηλάτης Πλακίδας τῶν ρωμαϊκῶν χρόνων, ὅπως ὀνομαζόταν πρίν, ἀξιώθηκε νὰ κληθεῖ στὴν πίστη μὲ ἕναν θαυμαστὸ τρόπο, βλέποντας τὸν Τίμιο Σταυρὸ νὰ λάμπει ἀνάμεσα στὰ κέρατα ἑνὸς ἐλαφιοῦ κατὰ τὴ διάρκεια ἑνὸς κυνηγιοῦ. Ἀπὸ ἐκείνη τὴ στιγμή, ἡ ζωή του ἄλλαξε ριζικά. Δὲν δίστασε νὰ ἀποβάλει τὰ κοσμικὰ ἀξιώματα, τὸν πλοῦτο καὶ τὴ δόξα, προκειμένου νὰ ἐνδυθεῖ τὸν Χριστό.

Σύμφωνα μέ τό Ἀπολυτίκιο τοῦ Ἁγίου, ὁ Εὐστάθιος ἀναδείχθηκε ἕνας «δεύτερος Ἰώβ». Δοκιμάστηκε σκληρά: ἔχασε τὴν περιουσία του, στερήθηκε γιὰ χρόνια τὴ σύζυγό του Θεοπίστη καὶ τὰ δύο του παιδιά, τὸν Ἀγάπιο καὶ τὸν Θεόπιστο. Ὅμως, δὲν λύγισε, οὔτε γόγγυσε κατὰ τοῦ Θεοῦ. Κράτησε τὸν Σταυρὸ τοῦ Χριστοῦ βαθιὰ στὴν καρδιά του, ἀποδεικνύοντας ὅτι τὸ δικό του «ἐγὼ» εἶχε πράγματι πεθάνει, καὶ στὴ θέση του ζοῦσε ἡ ἀκλόνητη ἐμπιστοσύνη στὸ θεῖο θέλημα.

Ὅπως λέει καὶ ὁ Ἅγιος Διάδοχος Φωτικής στό ἔργο του 100 γνωστικά κεφάλαια: «Ἡ ψυχὴ ποὺ ἀγαπᾶ τὸν Θεό, βρίσκει γλυκύτητα ἀκόμη καὶ μέσα στὰ παθήματα, διότι ὁ πόνος γίνεται ἡ γέφυρα ποὺ τὴν ἑνώνει μὲ τὸν Ἐσταυρωμένο Νυμφίο».

Κι ὅταν ἦρθε ἡ ὥρα τοῦ μαρτυρίου, ὅλη ἡ κατ' οἶκον ἐκκλησία του, ὁ ἴδιος, ἡ σύζυγος καὶ τὰ τέκνα του σφράγισαν τὴ συσταύρωσή τους μὲ τὸν Χριστὸ μέσα στὸ πυρωμένο χάλκινο βόδι, κερδίζοντας τὸν ἀμαράντινο στέφανο τῆς δόξης.

Ἀγαπητοί μου Ἀδελφοί,

Ἡ σημερινὴ Κυριακὴ καὶ ὁ συνεορτασμὸς τοῦ Ἁγίου Εὐσταθίου μᾶς καλοῦν σὲ μιὰ προσωπικὴ ἀφύπνιση. Ἂς μὴν φοβόμαστε τὸν Σταυρὸ τῶν καθημερινῶν μας δοκιμασιῶν οὔτε τὴν πνευματικὴ ἄσκηση τῆς Ἐκκλησίας μας. Ἂς ἐμπνευστοῦμε ἀπὸ τὴ σταθερότητα καὶ τὴν εὐγένεια τῆς ψυχῆς τοῦ Ἁγίου Εὐσταθίου. Ἂς ἐπαναλαμβάνουμε κι ἐμεῖς μὲ πίστη τὰ λόγια τοῦ Ἀποστόλου Παύλου, ἐπιδιώκοντας κάθε μέρα νὰ πεθαίνει ὁ ἐγωισμός μας, ὥστε μέ τη συχνή θεία Κοινωνία, νὰ ἀνίσταται μέσα μας ὁ Χριστός, στὸν Ὁποῖον ἀνήκει ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος στοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.

Με λαμπρότητα ἡ ἑορτὴ τῆς Ὑψώσεως τοῦ Τιμίου Σταυροῦ.

Μὲ περισσὴ λαμπρότητα ἑορτάσθηκε ἡ Παγκόσμιος Ὕψωσις τοῦ Τιμίου καὶ Ζωοποιοῦ Σταυροῦ στὴν παλαίφατη, Ἱερὰ Μονὴ τοῦ Τιμίου Σταυροῦ Σάμου (1592).

Τὸ ἑσπέρας τῆς Κυριακῆς 13 Σεπτεμβρίου 2026 τελέσθηκαν ἡ Ἐνάτη Ὥρα καὶ ἡ κάθοδος τοῦ Τιμίου Ξύλου ἀπὸ τὸ Σκευοφυλάκιο τῆς Ἱερᾶς Μονῆς καὶ ἀκολούθως ὁ Μέγας Πανηγυρικὸς Ἑσπερινός, χοροστατοῦντος τοῦ Σεβασμιωτάτου Ποιμενάρχου μας κ.κ. Εὐσεβίου.

Τὴν κυριώνυμη ἡμέρα, Δευτέρα 14 Σεπτεμβρίου, τελέσθηκαν ὁ Ὄρθρος, ἡ πανηγυρικὴ Ἀρχιερατικὴ Θεία Λειτουργία καὶ ἐν συνεχείᾳ ἡ ἱερὰ τελετὴ τῆς Ὑψώσεως τοῦ Τιμίου Σταυροῦ.

Ὁ Σεβασμιώτατος Ποιμενάρχης μας κήρυξε τὸν θεῖο λόγο, καί μεταξύ ἄλλων ἀναφέρθηκε στὴν ἀείζωη καὶ ἀκατάλυτη δύναμη τοῦ Τιμίου καὶ Ζωοποιοῦ Σταυροῦ, καί στὴ συμπλήρωση 1.700 ἐτῶν ἀπὸ τὴν εὕρεση τοῦ Τιμίου Ξύλου στὰ Ἱεροσόλυμα ἀπὸ τὴν Ἁγία Βασιλομήτορα Ἑλένη (326–2026 μ.Χ.).

Οἱ ἱερὲς Ἀκολουθίες τελέσθηκαν ὑπαιθρίως, καθὼς τὸ μεγαλοπρεπὲς Καθολικὸ τῆς Ἱερᾶς Μονῆς παραμένει κλειστὸ καὶ πληγωμένο ἀπὸ τὸν καταστροφικὸ σεισμὸ τῆς 30ῆς Ὀκτωβρίου 2020. Παρέστησαν ὁ Ἱερὸς Κλῆρος, οἱ Πολιτικὲς καὶ Στρατιωτικὲς Ἀρχὲς τῆς νήσου, καθὼς καὶ πλῆθος εὐλαβῶν προσκυνητῶν, οἱ ὁποῖοι προσῆλθαν γιὰ νὰ προσκυνήσουν τὸ Τίμιο Ξύλο, πολύτιμο κειμήλιο καὶ θησαυρὸ τῆς Τοπικῆς μας Ἐκκλησίας, δωρεὰ τοῦ ἐκ Σάμου καταγομένου Πατριάρχου Ἱεροσολύμων Κυρίλλου Β΄ (1815).

Τὸ ἑσπέρας τῆς ἑορτῆς, στὸν Ἱερὸ Ναὸ Τιμίου Σταυροῦ Μεσαίου Καρλοβάσου, τελέσθηκε ἡ Ἀκολουθία τῶν Χαιρετισμῶν τοῦ Τιμίου καὶ Ζωοποιοῦ Σταυροῦ, χοροστατοῦντος τοῦ Σεβασμιωτάτου Ποιμενάρχου μας, ὁ ὁποῖος ὡμίλησε καταλλήλως καί μετέφερε τεμάχιο τοῦ Τιμίου Ξύλου ἀπὸ τὴν Ἱερὰ Μονὴ Τιμίου Σταυροῦ, πρὸς εὐλογία τῶν πιστῶν.

Πρό τῆς ἀπολύσεως ἀπένειμε τόν δίκαιο ἔπαινο καί τήν ἄκραν εὐαρέσκεια τῆς Τοπικῆς μας Ἐκκλησίας στόν Πρωτοψάλτη τοῦ Ἱεροῦ Ναοῦ Τιμίου Σταυροῦ Μεσαίου Καρλοβάσου κ. Χρῆστο Ἀρμενάκη, γιά τήν ἐπί πεντήκοντα καί πλέον ἔτη προσφορά του στόν Ἱερό Ψαλτήρα.

31 χρόνια ἀπὸ τὴν Ἐνθρόνιση τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου μας Σάμου Ἰκαρίας καὶ Κορσεῶν κ.κ. Εὐσεβίου

Τὴν 10η Σεπτεμβρίου 1995, ἡμέρα Κυριακή, ἡ Σάμος ὑποδεχόταν τὸν νέο Ποιμενάρχη της, τὸν Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Σάμου, Ἰκαρίας καὶ Κορσεῶν κ.κ. Εὐσέβιο. Ἀπὸ ἐκείνη τὴν ἡμέρα μέχρι σήμερα συμπληρώνονται τριάντα ἕνα χρόνια ἀδιάκοπης ἀρχιερατικῆς διακονίας, πατρικῆς ἀγάπης, θυσιαστικῆς προσφορᾶς καὶ ἀκούραστου ποιμαντικοῦ ἔργου.

Τριάντα ἕνα χρόνια, κατὰ τὰ ὁποῖα ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης μας πορεύεται καθημερινὰ μαζί μέ τὸν κλῆρο καὶ τὸν λαό, μὲ σταθερὴ παρουσία καὶ ἀγάπη. Στὶς χαρὲς καὶ στὶς δοκιμασίες, στὶς μεγάλες στιγμὲς ἀλλὰ καὶ στὶς δύσκολες ὥρες, παρών, ὡς πατέρας καὶ ποιμένας, μὲ λόγο παρηγορητικὸ καὶ ἔργο ἔμπρακτης προσφορᾶς.

Ἡ πολυετὴς ποιμαντορία του ἔχει συνδεθεῖ μὲ τὴ ζωὴ καὶ τὴν πορεία τῆς Τοπικῆς μας Ἐκκλησίας. Μὲ ἀγάπη γιὰ τὸν τόπο καὶ τοὺς ἀνθρώπους του, μὲ ἰδιαίτερη μέριμνα γιὰ τὸν κλῆρο, τὴ νεολαία, τὴν τρίτη ἡλικία, τὶς ἐνορίες, τὰ μοναστήρια καὶ κάθε ἔκφανση τῆς ζωῆς τῶν νησιῶν μας, συνεχίζει νὰ ἐργάζεται ἀκούραστα γιὰ τὴν πρόοδο καὶ τὴν πνευματικὴ ὠφέλεια τοῦ ποιμνίου του.

Σήμερα, 31 χρόνια μετὰ ἀπὸ ἐκείνη τὴν Κυριακὴ τοῦ Σεπτεμβρίου τοῦ 1995, ὁ κλῆρος καὶ ὁ λαὸς τῆς Σάμου, τῆς Ἰκαρίας καὶ τῶν Κορσεῶν στρέφουν μὲ εὐγνωμοσύνη τὴ σκέψη τους στὸν Ποιμενάρχη τους καὶ ἐκφράζουν τὴν ἀγάπη, τὸν σεβασμὸ καὶ τὴν εὐχαριστία τους γιὰ τὴν πολυετῆ καὶ πολύτιμη παρουσία του.

Καὶ ἐν ἑνὶ στόματι καὶ μιᾷ καρδίᾳ, κλῆρος καὶ λαὸς ἀναφωνοῦμεν: 

"Μνήσθητι, Κύριε, τοῦ Πατρὸς καὶ Ἀρχιεπισκόπου ἡμῶν Εὐσεβίου, ἵνα ὦσιν τὰ ἔτη αὐτοῦ πολλὰ, εὐλογημένα καὶ καλλίκαρπα, πρὸς ἀγαθὸν τῆς Ἁγίας Σου Ἐκκλησίας καὶ τοῦ λαοῦ Σου."