ΚΗΡΥΓΜΑ: Κυριακή 25 Ὀκτωβρίου 2026 – (Γαλ. β΄ 16-20)

«Ὁ Χριστός μόνο μᾶς δικαιώνει καί ὄχι τά ἔργα μας»

Αγαπητοί αδελφοί,

Το σημερινὸ ἀποστολικὸ ἀνάγνωσμα ἀπὸ τὴν Πρὸς Γαλάτας Ἐπιστολὴ τοῦ Ἀποστόλου Παύλου (β΄ 16-20) μᾶς εἰσάγει σέ μιά βαθειὰ ἀλήθεια τῆς πνευματικῆς μας ὑποστάσεως. Ὁ Ἀπόστολος τῶν Ἐθνῶν διακηρύσσει, ὅτι ὁ ἄνθρωπος δὲν σώζεται, δὲν ἁγιάζεται καὶ δὲν δικαιώνεται ἁπλῶς ἐπειδὴ τηρεῖ τυφλὰ κάποιους νομικοὺς κανόνες, κάποιους ἐξωτερικοὺς τύπους ἢ διατάξεις, ἀλλὰ ἐπειδὴ ἑνώνεται ὑπαρξιακά, μέσῳ τῆς πίστεως, μὲ τὸν Ζωντανὸ Χριστό. Αὐτὴ ἡ ἀποστολικὴ ἀλήθεια ἀποτελεῖ τὸ θεμέλιο γιὰ νὰ ἀναλύσουμε σήμερα, μὲ πνευματικὴ εἰλικρίνεια, ἕνα θέμα ποὺ καίει τὶς καρδιές μας καὶ συχνὰ παρερμηνεύεται: τὴ σχέση τῆς νηστείας μὲ τὴ συχνὴ Θεία Κοινωνία.

Πολλὲς φορὲς καλούμαστε νὰ ἀπαντήσουμε στὴν ἐρώτηση: «δὲν νήστεψα, μπορῶ νὰ κοινωνήσω;» ἢ «πόσες μέρες πρέπει νὰ νηστέψω γιὰ νὰ κοινωνήσω;» ἢ ἀκοῦμε τὴ χειρότερη διαπίστωση: «νήστεψα καὶ θὰ πάω νὰ κοινωνήσω!» Ἐδῶ ἀκριβῶς κρύβεται ἡ μεγάλη πνευματικὴ παγίδα, ὁ «νόμος» γιὰ τὸν ὁποῖο μιλάει σήμερα ὁ Ἀπόστολος Παῦλος. Ἂς τὸ ξεκαθαρίσουμε μὲ ἀπόλυτη θεολογικὴ καὶ κανονικὴ σαφήνεια: Δὲν ὑπάρχει κανένας ἱερὸς Κανόνας τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας μας, ποὺ νὰ ὁρίζει εἰδικὴ νηστεία πρίν ἀπό τή Θεία Κοινωνία, πλὴν τῆς εὐχαριστιακῆς νηστείας, τῆς ἀπόλυτης δηλαδή ἀσιτείας ἀπὸ τὰ μεσάνυχτα τῆς προηγούμενης ἡμέρας.

Ἡ Ἐκκλησία μας ἔχει θεσπίσει μὲ σοφία τὶς Τετάρτες, τὶς Παρασκευές καί τὶς μεγάλες Τεσσαρακοστές, ὡς συγκεκριμένες μέρες ἤ περιόδους νηστείας, τίς ὁποῖες ὁ Χριστιανὸς ὀφείλει νὰ τηρεῖ ἀπαρεγκλίτως στὴ ζωή του, εἴτε πρόκειται νὰ κοινωνήσει, εἴτε ὄχι. Καὶ ἂν τηρεῖ αὐτὲς τὶς νηστεῖες, δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἐφευρίσκει ἐπιπλέον ἡμέρες νηστείας γιὰ νὰ προσέλθει στὸ Ἅγιο Ποτήριο. Ἡ νηστεία δὲν εἶναι μιὰ ἔκτακτη «ἀγγαρεία» ποὺ τὴν κάνουμε ἐξαναγκαστικὰ ἐπειδὴ πλησιάζει ἡ μέρα τῆς Θείας Μεταλήψεως. Εἶναι ἕνα διαρκὲς πνευματικὸ ἀγώνισμα, ἕνας διαρκῆς τρόπος γιά νά χαλιναγωγήσουμε τά πάθη μας, στὸν καθημερινὸ ρυθμὸ τῆς ἐκκλησιαστικῆς ζωῆς.

Ὅταν ὅμως μετατρέπουμε τήν νηστεία σὲ ἕνα τεχνητὸ «ἀντίτιμο» γιὰ νὰ «ἀγοράσουμε» τὸ δικαίωμα νὰ κοινωνήσουμε, τότε πέφτουμε στὸν Φαρισαϊσμὸ ποὺ καταδικάζει σήμερα ὁ ἀπόστολος Παῦλος. Δημιουργοῦμε τὴν ψευδαίσθηση, ὅτι μποροῦμε νὰ ζοῦμε ἄτακτα ὅλο τὸν χρόνο καὶ νὰ γινόμαστε «ἄξιοι» τοῦ Χριστοῦ ἐπειδὴ ἁπλῶς ἀλλάξαμε τὸ διαιτολόγιό μας γιὰ λίγες ἢ περισσότερες ἡμέρες.

Μὲ αὐτὸν τὸν τρόπο, ὅμως, δὲν ἀλλοιώνεται μόνο τὸ βαθὺ θεολογικὸ νόημα τοῦ Μυστηρίου. Αὐτὴ ἡ λανθασμένη «εὐλάβεια» μετατρέπεται σὲ ἕνα πρώτης τάξεως ὅπλο στὰ χέρια τοῦ διαβόλου, ὁ ὁποῖος χρησιμοποιεῖ τὴν ἴδια τὴ νηστεία γιὰ νὰ πετύχει τὸν ἀπώτερο σκοπό του, δηλαδή νὰ ἀποκόψει τὸν ἄνθρωπο ἀπὸ τὴ Θεία Κοινωνία καὶ νὰ τὸν κρατήσει μακρυά ἀπὸ τὴ ζωοποιὸ Χάρη. Ὁ πονηρὸς δὲν φοβᾶται τὴ νηστεία, οὔτε τά ἄλλα πνευματικά ἀγωνίσματα, τά ὁποῖα τά ἐξυψώνει στά μάτια τοῦ κόσμου ὡς ἕνα ἀπαραίτητο θρησκευτικό ἀκτιβισμό, ἐπειδή τρέμει τὴ συχνὴ ἕνωση τοῦ πιστοῦ μὲ τὸν Χριστό καί γι’ αὐτό ἐπειχειρεῖ νά τήν ἐμποδίσει.

Μέσα λοιπόν ἀπό τὴν παρανόηση, ὅτι ἡ νηστεία συνδέεται μέ τη θεία Κοινωνία, φτάνουμε δυστυχῶς καὶ σὲ μιὰ μεγάλη λειτουργικὴ ἀλλοίωση: Πολλοὶ πιστοὶ ἐπιλέγουν νὰ προσέρχονται στὸ Ἅγιο Ποτήριο τὴν Πέμπτη ἢ τὸ Σάββατο, μὲ τὸ σκεπτικὸ ὅτι «νήστεψαν τὴν Τετάρτη ἢ τὴν Παρασκευή», καὶ ἀπέχουν προκλητικὰ τὴν Κυριακή!

Πρόκειται γιὰ ἕνα τεράστιο πνευματικὸ λάθος. Ἡ Ἡμέρα τοῦ Κυρίου, ἡ Κυριακή, εἶναι ἡ ἡμέρα τῆς Ἀναστάσεως, ἡ κατ' ἐξοχὴν ἡμέρα τῆς Θείας Εὐχαριστίας, ὅπου ὅλοι οἱ πιστοί ὡς ἕνα Σῶμα, καλοῦνται νὰ συμμετάσχουν στὸ Κυριακὸ Δεσποτικὸ Δεῖπνο. Τὸ νὰ κοινωνοῦμε τὸ Σάββατο ἐπειδὴ νηστέψαμε τὴν Παρασκευὴ καὶ νὰ μένουμε ἁπλοὶ θεατὲς τὴν Κυριακή, δείχνει ὅτι ὑποτάσσουμε τὸ Μυστήριο στή διατροφή μας.

Ἄς γνωρίζουμε δέ, ὅτι οἱ ἱεροὶ Κανόνες ἀπαγορεύουν ρητὰ τὴν αὐστηρὴ νηστεία τὸ Σάββατο, πλήν μόνον τοῦ Μεγάλου Σαββάτου. Ἑπομένως, ἡ ἀπαίτηση νὰ νηστεύει κανεὶς τὸ Σάββατο γιὰ νὰ κοινωνήσει τὴν Κυριακὴ ἔρχεται σὲ ἀντίθεση μὲ τὴν ἴδια τὴν ἐκκλησιαστικὴ τάξη. Δυστυχῶς βέβαια ὑπάρχουν κι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐπιλέγουν νὰ κοινωνήσουν τὸ Σάββατο γιὰ «νὰ ἀποδεσμευτοῦν», ὥστε νὰ εἶναι ἐλεύθεροι νὰ διασκεδάσουν τὸ Σαββατόβραδο, ἀποφεύγοντας τὴ μείζονα πνευματικὴ μέριμνα τῆς προετοιμασίας γιὰ τὴ συνάντηση μὲ τὸν Χριστὸ τὴν Κυριακὴ πρωί.

Ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος ἐλέγχει μὲ δριμύτητα αὐτὴ τὴ νοοτροπία, λέγοντας: «Μὰ τὸ κριτήριο δὲν εἶναι ἡ ἡμέρα ἢ ἡ νηστεία, ἀλλὰ ἡ καθαρότητα τῆς συνειδήσεως, ἡ μετάνοια καὶ ἡ συμμετοχὴ στὴν κοινὴ τράπεζα τῆς Ἐκκλησίας». (Κατὰ Ἰουδαίων, Λόγος Γ΄, PG 48, 868).

Ἂν ἀνατρέξουμε στὴν πατερικὴ παράδοση, ὁ Μέγας Βασίλειος στήν ὑπ’ἀριθμ. 93 ἐπιστολή του πρός Καισαρία τήν Πατρικία, μᾶς ἀποκαλύπτει ὅτι οἱ Χριστιανοὶ τῆς ἐποχῆς του κοινωνοῦσαν τέσσερις φορὲς τὴν ἑβδομάδα: Τετάρτη, Παρασκευὴ, Σάββατο καί Κυριακή. Δηλαδή κοινωνοῦσαν τὶς ἴδιες τὶς ἡμέρες τῆς γενικῆς νηστείας δηλαδή Τετάρτη καὶ Παρασκευή, χωρίς νὰ ἐφευρίσκουν ἐπιπλέον ἡμέρες προετοιμασίας, καθώς ἡ Τρίτη καί ἡ Πέμπτη δέν εἶναι ἡμέρες νηστείας. Τηροῦσαν τὴ θεσμοθετημένη νηστεία, ἀλλὰ καί προσέρχονταν ἀδιαλείπτως στὸ Ἅγιο Ποτήριο, διότι ἡ ζωή τους ἦταν μιὰ διαρκής ἑτοιμότητα μέσῳ τῆς μετανοίας.

Ὅπως διδάσκουν ὁ Ἅγιος Μακάριος Κορίνθου κι ὁ Ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης στὸ ἔργο τους «Περὶ τῆς συνεχοῦς Θείας Μεταλήψεως», ἡ συχνὴ προσέλευση εἶναι ἐντολὴ τοῦ ἴδιου τοῦ Κυρίου (βλ. Ἰω. κεφ. 6^ο). Ἡ ἀποχὴ ἀπὸ τὸ Μυστήριο, λόγω λανθασμένων ἀνθρωπίνων ὑπολογισμῶν, στερεῖ ἀπὸ τὴν ψυχὴ τὸ ἀπαραίτητο φάρμακο γιὰ τὰ πάθη της.

Φυσικά, ὅλα αὐτὰ δὲν σημαίνουν κατάργηση τῆς ἀσκήσεως ἢ τῆς πνευματικῆς προετοιμασίας. Ὁ Πνευματικὸς-Ἐξομολόγος ἔχει τὴν ποιμαντικὴ εὐθύνη νὰ ρυθμίζει τὰ τῆς νηστείας καὶ τῆς ἐγκρατείας γιὰ τὸν κάθε πιστό, ἐνεργώντας ὡς ἰατρός, ἀνάλογα μὲ τὶς ἀνάγκες καὶ τὶς πνευματικὲς ἀντοχὲς τῆς κάθε ψυχῆς καί σύμφωνα μέ τά ὅσα ὁρίζει ἡ Ἐκκλησία καί ὄχι ὅπως νομίζει ἐκεῖνος.

Ὥστε λοιπόν, οἱ ἀληθινὲς προϋποθέσεις γιὰ τὴ συχνὴ Θεία Κοινωνία, ἐν συντομίᾳ εἶναι: Α) Ἡ εἰλικρινὴς μετάνοια καὶ ἡ καθαρὴ Ἐξομολόγηση, Β) Ἡ συντριβὴ τῆς καρδιᾶς μέ συνεχῆ πνευματικὸ ἀγῶνα καί Γ) Ἡ συγχωρητικότητα καὶ ἡ ἀγάπη πρὸς ὅλους.

Ἀγαπητοί μου Ἀδελφοί,

Ὅταν ὁ πιστὸς ἀγωνίζεται νά ζεῖ ὅπως θέλει ὁ Θεός καί μέ ἱλαρή διάθεση ἐπιδίδεται στὰ ἀγωνίσματα τῆς προσευχῆς, τῆς νηστείας, τῆς φιλανθρωπίας καὶ ἀποζητεῖ μέσα ἀπὸ τὴν ἐξομολόγηση τὴν ἄφεση τῶν ἁμαρτιῶν του, τότε ὄχι μόνο μπορεῖ, ἀλλὰ ἐπιβάλλεται νὰ προσέρχεται συχνὰ στὸ Ἅγιο Ποτήριο γιὰ νὰ λαμβάνει τὸν Χριστὸ μέσα Του καὶ νὰ ἐνισχύεται ἀπό Αὐτόν, γιά νά ζεῖ τὴ ζωή Του. Ἡ Θεία Κοινωνία δὲν εἶναι τὸ βραβεῖο τῶν ἀλάνθαστων, πού ἔτσι κι ἀλλιῶς δέν ὑπάρχουν, ἀλλὰ τὸ φάρμακο τῶν ἀσθενούντων.

Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος κλείνει τὸ σημερινὸ ἀνάγνωσμα μὲ μία δυνατή φράση: «Δέν ζῶ πιά ἐγώ, ἀλλά μέσα μου ζεῖ ὁ Χριστός». Αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπὸς τῆς ζωῆς μας: νὰ πεθάνει ὁ ἐγωϊσμός μας καὶ νὰ ζήσει μέσα μας ὁ Χριστός. Γι' αὐτὸ ὀφείλουµε νὰ κοινωνοῦµε συχνά. Ἂς μὴν ἐπιτρέπουμε στὴν ψευδοευλάβεια νὰ γίνεται τὸ ὅπλο τοῦ ἐχθροῦ μας. Ὅταν ὁ ἱερέας ἐξέρχεται κρατώντας τὸ Ἅγιο Ποτήριο καί μᾶς καλεῖ νά προσέλθουμε, ἂς ἀναλογιζόμαστε τὸν λόγο τοῦ ἀποστόλου Παύλου: ἡ δικαίωση δὲν ἔρχεται ἀπὸ τὰ δικά μας τὰ ἔργα, ὅσο καλὰ κι ἂν εἶναι· ἡ δικαίωση ἔρχεται μόνο ἀπὸ τὴν ἀγάπη καὶ τὴν πίστη στὸν Χριστό. Ἀμήν!

Πατρικὸ μήνυμα συμπαραστάσεως τοῦ Σεβασμιωτάτου

Ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης μας κ.κ. Εὐσέβιος, μὲ ἀφορμὴ τὴν πυρκαϊὰ στὸ πλοῖον «Blue Carrier 2» καὶ τὶς ἐκτεταμένες ζημίες ποὺ προεκλήθησαν, ἐκφράζει τὴν πατρικὴ συμπαράστασιν καὶ τὴν ἐγκάρδιον ἀγάπην του πρὸς τοὺς πληγέντας, εὐχόμενος ὁ Θεὸς νὰ τοὺς ἐνισχύῃ καὶ νὰ τοὺς χαρίζῃ δύναμιν, ὑπομονὴν καὶ ἐλπίδα.

Ἀκολουθεῖ ἡ σχετικὴ ἐπιστολὴ τοῦ Σεβασμιωτάτου:

Ἑορτασμὸς τῆς Ὁσίας Ματρώνης τῆς Χιοπολίτιδος καὶ τοῦ Ἁγίου Μεγαλομάρτυρος Ἀρτεμίου

Μὲ ἐκκλησιαστικὴ λαμπρότητα ἑορτάστηκε στὰ νησιά τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεώς μας ἡ μνήμη τῆς Ὁσίας Ματρώνας τῆς Χιοπολίτιδος, τὴν Τρίτη 20 Ὀκτωβρίου 2026. Ὁ Σεβασμιώτατος Ποιμενάρχης μας κ.κ. Εὐσέβιος χοροστάτησε στὸν Μέγα Ἀρχιερατικὸ Ἑσπερινὸ στὸ Καρλόβασι, ὅπου καὶ ὁμίλησε, καὶ προέστη τῆς λιτανεύσεως τῆς ἱερᾶς εἰκόνος.

Τὴν κυριώνυμο ἡμέρα, ὁ Σεβασμιώτατος χοροστάτησε καὶ ἱερούργησε στὸν Ἱερὸ Ναὸ Ἁγίας Εἰρήνης πόλεως Σάμου, ὅπου ἑορτάστηκε πανδήμως ἡ μνήμη τοῦ Ἁγίου Μεγαλομάρτυρος Ἀρτεμίου, προστάτου τῆς Ἑλληνικῆς Ἀστυνομίας. Μετὰ τὴ Θεία Λειτουργία τελέστηκε ἡ ἐπίσημη Δοξολογία, παρουσία τῶν πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν Ἀρχῶν τοῦ νησιοῦ καὶ πλήθους πιστῶν.

Ἀξίζει νὰ σημειωθεῖ ὅτι στὴν Ἱερὰ Μητρόπολή μας πέντε ἐνοριακοὶ Ναοὶ εἶναι ἀφιερωμένοι στὴν Ὁσία Ματρώνα, ἐκ τῶν ὁποίων τρεῖς στὴ Σάμο καὶ δύο στὴν Ἰκαρία, καθὼς καὶ ἀρκετὰ παρεκκλήσια στὰ νησιά μας.