ΚΗΡΥΓΜΑ: Κυριακή 8 Νοεμβρίου 2026 – (Ἑβρ. β΄ 2-10)

«Ἄγγελοι καί Ἄνθρωποι στή Θεία Λειτουργία»

Ἀγαπητοί μου Ἀδελφοί,

Μὲ τὸ σημερινὸ ἀποστολικὸ ἀνάγνωσμα ἀπὸ τὴν Πρὸς Ἑβραίους ἐπιστολὴ τοῦ ἀποστόλου Παύλου, ἡ Ἁγία μας Ἐκκλησία μᾶς ἀνοίγει τὰ μάτια μπροστά στον ἀόρατο κόσμο, καθὼς σήμερα ἑορτάζουμε τὴ Σύναξη τῶν Ἀρχαγγέλων Μιχαὴλ καὶ Γαβριὴλ καὶ ὅλων τῶν ἐπουρανίων ἀσωμάτων ἀγγελικῶν Δυνάμεων. Οἱ Ἅγιοι Ἄγγελοι δὲν εἶναι ἀφηρημένες ἰδέες, οὔτε ποιητικὰ σχήματα, ἀλλὰ ζωντανά, νοερὰ πνεύματα, τὰ ὁποῖα ὁ Θεὸς ἔπλασε γιὰ νὰ Τὸν δοξολογοῦν καὶ νὰ διακονοῦν τὴ δική μας σωτηρία.

Ἴσως ὅμως δὲν ἔχουμε συνειδητοποιήσει ὅτι μέσα στὴ ζωὴ τῆς Ἐκκλησίας ὑπάρχει ἕνας συγκεκριμένος τόπος καὶ ἕνας συγκεκριμένος χρόνος, ὅπου ἡ παρουσία τῶν Ἁγίων Ἀγγέλων γίνεται ἐντυπωσιακὰ αἰσθητή. Κι αὐτὸς εἶναι ὁ ἱερὸς Ναὸς κατὰ τὴν ὥρα τῆς Θείας Λειτουργίας. Καὶ καθὼς πολλοὶ ἀπὸ ἐμᾶς προσερχόμαστε στὴν Ἐκκλησία, χωρὶς νὰ γνωρίζουμε ἐν πολλοῖς τί ἀκριβῶς τελεῖται μέσα στὸν ἱερὸ Ναὸ καὶ κυρίως στὸ Ἅγιο Βῆμα, ἂς ἀκούσουμε τοὺς μεγάλους Πατέρες, πού ἑρμήνευσαν τήν Θεία Λειτουργία.

Ἡ Θεία Λειτουργία ξεδιπλώνεται μπροστά μας ὡς μιὰ ζωντανὴ φανέρωση τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ. Ἡ πρώτη λαμπρὴ στιγμὴ εἶναι ἡ Μικρὴ Εἴσοδος, ὅταν ὁ ἱερέας ἐξέρχεται ἀπὸ τὸ Ἅγιο Βῆμα λιτανεύοντας τὸ Ἱερὸ Εὐαγγέλιο καὶ συμβολίζοντας ἐκείνη τὴ στιγμὴ τὸν ἐρχομὸ τοῦ Χριστοῦ στὸν κόσμο, γι’ αὐτὸ καὶ ἡ λαμπάδα ποὺ προηγεῖται συμβολίζει μὲ τὴ σειρά της τὸν Τίμιο Πρόδρομο, ποὺ προετοίμασε τοὺς ἀνθρώπους νὰ δεχθοῦν τὸν Χριστό. Ὅταν ὁ Ἱερέας φθάσει στὸ κέντρο τοῦ ἱεροῦ Ναοῦ, τότε παρακαλεῖ τὸν Κύριο «…ὥστε μαζὶ μὲ τὴ δική μας εἴσοδο, νὰ πραγματοποιηθεῖ εἴσοδος ἁγίων ἀγγέλων, οἱ ὁποῖοι θὰ συλλειτουργοῦν μαζί μας καὶ θὰ δοξολογοῦν μαζί μας τὴν ἀγαθότητά Του» (Εὐχὴ τῆς Μικρῆς Εἰσόδου).

Ὁ Ἅγιος Συμεὼν Ἀρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης, ὁ κατεξοχὴν μυσταγωγὸς τῆς λατρείας μας, ἐξηγεῖ λέγοντας: «Ἡ εἴσοδος τοῦ Εὐαγγελίου φανερώνει τὴν παρουσία τοῦ Κυρίου... διότι τότε καὶ οἱ Ἄγγελοι συνεισέρχονται καὶ συμπαραστέκονται στὸν ἱερέα, καὶ στέκονται γύρω ἀπὸ τὸ ἱερὸ θυσιαστήριο» (Περὶ τοῦ Ἁγίου Ναοῦ, 142).

Ὅταν, λοιπόν, βλέπουμε τὸ Εὐαγγέλιο νὰ περνᾶ ἀνάμεσά μας, βλέπουμε τὸν ἴδιο τὸν Χριστὸ περιστοιχισμένο ἀπὸ ἀόρατα ἀγγελικὰ τάγματα.

Προχωρώντας βαθύτερα στὸ τελούμενο Μυστήριο τῆς Θείας Εὐχαριστίας, φτάνουμε στὴν ὥρα τῆς Μεγάλης Εἰσόδου, ὅπου ὁ ἱερέας μεταφέρει τὰ Τίμια Δῶρα ἀπὸ τὴν Προσκομιδὴ στὴν Ἁγία Τράπεζα, συμβολίζοντας τὴ μεταφορὰ καὶ τὴν ταφὴ τοῦ σταυρωθέντος Χριστοῦ ἀπὸ τὸν Ἰωσὴφ καὶ τὸν Νικόδημο, καθὼς ἡ Ἁγία Τράπεζα συμβολίζει τὸν τάφο τοῦ Χριστοῦ. Κάθε φορὰ ποὺ ψάλλουμε τὸν Χερουβικὸ Ὕμνο, θυμόμαστε ὅτι ὁ Βασιλέας τῶν ὅλων συνοδεύεται ἀοράτως ἀπὸ ἀγγελικὲς δυνάμεις.

Γιὰ νὰ καταλάβουμε ὅμως ἀκόμη περισσότερο τὸ ἀσύλληπτο βάθος αὐτῆς τῆς στιγμῆς, ἀξίζει νὰ στρέψουμε τὸν νοῦ μας στὸν ὕμνο ποὺ ψάλλεται ἀντὶ Χερουβικοῦ τὸ Μεγάλο Σάββατο: «Σιγησάτω πᾶσα σὰρξ βροτεία...» ὁ ὁποῖος σὲ νεοελληνικὴ ἀπόδοση λέει: «Ἂς σιγήσει κάθε ἀνθρώπινη σάρκα καὶ ἂς στέκεται μὲ φόβο καὶ τρόμο καὶ ἂς μὴν σκέφτεται μέσα της τίποτα τὸ γήινο ἢ ὑλικό· διότι ὁ Βασιλεὺς τῶν βασιλευόντων καὶ Κύριος τῶν κυριευόντων προσέρχεται γιὰ νὰ σφαγιαστεῖ καὶ νὰ δοθεῖ ὡς τροφὴ στοὺς πιστούς. Μπροστά ἀπὸ Αὐτὸν προπορεύονται οἱ χοροὶ τῶν Ἀγγέλων, μαζὶ μὲ κάθε οὐράνια Ἀρχὴ καὶ Ἐξουσία, τὰ πολυόμματα Χερουβεὶμ καὶ τὰ ἑξαπτέρυγα Σεραφείμ, τὰ ὁποῖα καλύπτουν τὰ πρόσωπά τους ἀπὸ δέος καὶ ἀναβοοῦν τὸν ὕμνο: Ἀλληλούια, Ἀλληλούια, Ἀλληλούϊα». Ἔτσι ἡ Ἐκκλησία μᾶς ἀποκαλύπτει μὲ ἀπόλυτη ἀκρίβεια, ὅτι οἱ Ἅγιοι Ἄγγελοι προηγοῦνται τῶν Τιμίων Δώρων!

Γι’ αὐτὸ κι ὁ ἅγιος Νικόλαος Καβάσιλας, περιγράφοντας τὴν πρέπουσα στάση μας ἐκείνη τὴν ὥρα λέει: «Ὑποδεχόμαστε τὸν Βασιλέα τῶν ὅλων, ὁ ὁποῖος συνοδεύεται ἀοράτως ἀπὸ τὶς ἀγγελικὲς παρατάξεις... Γι' αὐτὸ πρέπει μὲ ὅλη μας τὴν εὐλάβεια καὶ μὲ ἐκτενῆ προσευχὴ νὰ συνοδεύουμε τὰ δῶρα, μέχρι νὰ εἰσέλθουν στὸ ἱερὸ θυσιαστήριο» (Ἑρμηνεία τῆς Θείας Λειτουργίας, 24).

Τὸ ἀποκορύφωμα ὅμως τῆς Θείας Λειτουργίας εἶναι ἡ Ἁγία Ἀναφορά, ἡ ὥρα δηλαδή, κατὰ τὴν ὁποία ὁ ἱερέας κι ὁ λαὸς ἑνώνονται μὲ τὶς Ἀγγελικὲς Δυνάμεις ψάλλοντας τὸν ἐπινίκιο ὕμνο: «Ἅγιος, ἅγιος, ἅγιος εἶναι ὁ Κύριος τῶν οὐρανίων δυνάμεων· γεμᾶτος εἶναι ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ ἀπὸ τὴ δόξα Σου. Δόξα καὶ ὕμνος ἂς εἶναι στοὺς ὕψιστους οὐρανούς· εὐλογημένος εἶναι Ἐκεῖνος ποὺ ἔρχεται σταλμένος στὸ ὄνομα τοῦ Κυρίου. Δόξα καὶ ὕμνος ἂς εἶναι στοὺς ὕψιστους οὐρανούς».

Ὁ Ἅγιος Γερμανὸς Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως μᾶς ἀποκαλύπτει τὴ μεταμόμορφωση τοῦ Ναοῦ ἐκείνη τὴ στιγμή: «Ὁ ναὸς εἶναι ἕνας ἐπίγειος οὐρανός, μέσα στὸν ὁποῖο κατοικεῖ καὶ περιπατεῖ ὁ ἐπουράνιος Θεὸς... καὶ ἡ λατρεία μας ἐκείνη τὴν ὥρα μιμεῖται τὴ λειτουργία τῶν ἀγγέλων» (Ἱστορία Ἐκκλησιαστικὴ καὶ Μυστικὴ Θεωρία). Δὲν ὑπάρχει πλέον διαχωρισμὸς ἀνάμεσα στὸν οὐρανὸ καὶ τὴ γῆ. Οἱ Ἄγγελοι στὸν οὐρανὸ καὶ οἱ ἄνθρωποι στὸν ἐπίγειο ἱερό Ναὸ ἑνώνονται γύρω ἀπὸ τὴν Ἁγία Τράπεζα.

Σήμερα ποὺ ἑορτάζουμε τοὺς Ἁγίους Ἀγγέλους, ἂς θυμηθοῦμε, πώς ὅταν ὁ πρῶτος τῶν ἀγγέλων ὀνόματι Ἑωσφόρος γκρεμίστηκε ἀπό τούς Οὐρανούς, λόγῳ τῆς ὑπερηφάνειάς του, ὁ Ἀρχάγγελος Μιχαὴλ στάθηκε στὸ μέσον τοῦ οὐρανοῦ καὶ φώναξε πρὸς τὰ ὑπόλοιπα τάγματα: «Ἀς σταθοῦμε ὄρθιοι μὲ σταθερότητα, ἂς σταθοῦμε μὲ φόβο Θεοῦ, ἂς προσέξουμε!» Αὐτὴν ἀκριβῶς τὴ φράση ἀκοῦμε ἀπὸ τὸν ἱερέα λίγο πρὶν τὴν Ἁγία Ἀναφορά: «Στῶμεν καλῶς· στῶμεν μετὰ φόβου· πρόσχωμεν τὴν ἁγίαν ἀναφοράν ἐν εἰρήνῃ προσφέρειν».

Ἀγαπητοί μου Ἀδελφοί,

Εἶναι κρίμα, ὅταν βρισκόμαστε μέσα στὸν «ἐπίγειο οὐρανὸ» τοῦ ἱεροῦ Ναοῦ, νὰ μιλοῦμε, νὰ ἀφαιρούμαστε, νὰ κοιτάζουμε τὰ κινητά μας ἢ νὰ σχολιάζουμε τὸν διπλανό μας, τὴν ἴδια στιγμὴ ποὺ οἱ οὐράνιες δυνάμεις προπορεύονται καὶ τὰ Σεραφείμ καλύπτουν τὰ πρόσωπά τους ἀπὸ δέος μπροστά στὴν Ἁγία Τράπεζα. Ἡ Λειτουργία δὲν εἶναι ἕνα κοινωνικὸ καθῆκον· εἶναι ὁ ἴδιος ὁ Οὐρανὸς ποὺ κατεβαίνει στὴ γῆ.

Γι’ αὐτό, ἂς μετατρέψουμε τὸ ἀγγελικὸ παράγγελμα σὲ πρακτικὴ στάση ζωῆς.

Ἂς ἐρχόμαστε νωρὶς στὸν Ἱερό Ναό, ὥστε νὰ προετοιμάζεται ἡ ψυχή μας ἥσυχα, μακριὰ ἀπὸ τὴ βιασύνη τῆς τελευταίας στιγμῆς.

Ἂς κρατοῦμε τὴ γλώσσα μας ἀπὸ κάθε ψίθυρο ἢ χαιρετισμὸ καὶ τὰ μάτια μας στραμμένα στὸ Ἱερὸ Θυσιαστήριο.

Ὅταν ὁ νοῦς μας ξεφεύγει σὲ γήινες ἔγνοιες, ἂς τὸν ἐπαναφέρουμε λέγοντας τὸ «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, ἐλέησόν με», ἑνώνοντας τὴ φωνή μας μὲ τοὺς Ἀγγέλους.

Τέλος ἂς παρακαλέσουμε τοὺς Ἁγίους Ἀρχαγγέλους νὰ μᾶς δίνουν αὐτὴ τὴν «ἀγγελικὴ αἴσθηση» κάθε φορὰ ποὺ ἐκκλησιαζόμαστε. Νὰ μᾶς ἀξιώσει ὁ Θεὸς νὰ γινόμαστε συνειδητοὶ μέτοχοι τῶν Μυστηρίων, ὥστε ἡ ἐπίγεια λατρεία μας νὰ γίνει ἡ ἀληθινὴ πρόγευση τῆς αἰώνιας δοξολογίας στὴ Βασιλεία τῶν Οὐρανῶν. Ἀμήν.

Ἡ 83η ἐπέτειος τῆς ἀεραποβατικῆς ἐπιχειρήσεως τοῦ Ἱεροῦ Λόχου

Τὴν Κυριακὴ 1η Νοεμβρίου 2026, στὴν Ἱερὰ Μονὴ Ζωοδόχου Πηγῆς, πραγματοποιήθηκε ὁ ἐπετειακὸς ἑορτασμὸς γιὰ τὴ συμπλήρωση 83 ἐτῶν ἀπὸ τὴν πρώτη ἀεραποβατικὴ ἐπιχείρηση τοῦ Ἱεροῦ Λόχου στὴ Βλαμαρὴ Σάμου, κατὰ τὶς 30 καὶ 31 Ὀκτωβρίου 1943.

Ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης μας κ.κ. Εὐσέβιος προεξῆρχε τοῦ Ὄρθρου καὶ τῆς Θείας Λειτουργίας στὸ Καθολικὸ τῆς Ἱερᾶς Μονῆς καὶ κήρυξε τὸν θεῖο λόγο. Ἀκολούθως προέστη τῆς ἐπισήμου Δοξολογίας ἐπὶ τῇ ἐπετείῳ τῆς αεραποβατικῆς ἐπιχειρήσεως τοῦ Ἱεροῦ Λόχου.

Ἐν συνεχείᾳ, στὸ Μνημεῖο τοῦ Ἱεροῦ Λόχου, τὸ ὁποῖο βρίσκεται πλησίον τῆς Ἱερᾶς Μονῆς καὶ ἀνεγέρθηκε σὲ ἀνάμνηση τοῦ ἱστορικοῦ αὐτοῦ γεγονότος καὶ πρὸς τιμὴν τῶν Ἱερολοχιτῶν, τελέστηκε ἐπιμνημόσυνη δέηση γιὰ τοὺς πεσόντες.

Ἡ περιοχή τῆς Βλαμαρῆς, κάτω ἀπὸ τὴν Ἱερὰ Μονή, συνδέεται ἄμεσα μὲ τὴν πρώτη αὐτὴ ἀεραποβατικὴ ἐπιχείρηση, ποὺ ἀποτελεῖ μία σημαντικὴ σελίδα τῆς νεότερης ἱστορίας τοῦ Νησιοῦ μας.

Στὶς ἐπετειακὲς ἐκδηλώσεις παρέστησαν οἱ πολιτικὲς καὶ στρατιωτικὲς Ἀρχὲς τῆς νήσου, καθὼς καὶ πλῆθος εὐλαβῶν προσκυνητῶν. Στὸ τέλος, ἅπαντες ἀπήλαυσαν τὴν ἀβρααμιαία φιλοξενία τῆς Γυναικείας Ἀδελφότητος τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Ζωοδόχου Πηγῆ.

ΕΞΙ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΣΕΙΣΜΟ

Ὁ Σεβασμιώτατος μέ τήν εὐκαιρία τῆς θλιβερᾶς ἐπετείου τοῦ μεγάλου σεισμοῦ, δήλωσε:

Πέρασαν ἕξι χρόνια ἀπό τον σφροδρότατο καί φονικό καταστροφικό σεισμό, στό νησί μας. Πολλές οἱ συνέπειες. Ἀναστάτωση μεγάλη. Ἄλλαξε ὁ ρυθμός τῆς ζωῆς μας. «Πλίνθοι καί κέραμοι ἀτάκτως ἐρριμένα».

Ἰδιαίτερα στους Ἱερούς Ναούς τῶς ἐνοριῶν τῶν χωριῶν μας. Ἄλλοι παραμένουν ἐτοιμόρωποι, ἄλλοι ὑποστηλωμένοι, ἄλλοι ἀναμένουν την ἔγκριση μελετῶν. Ὅλοι ὑπαγόμενοι στο Ὑπουργεῖο Πολιτισμοῦ ἀναμένοντες βλέμμα σπλαχνικό ἀπό το Κράτος, τήν Περιφέρεια Βορείου Αἰγαίου καί ὅλους μας.

Ὑπάρχουν ὅμως και αἰσιόξοξα νέα:

1. ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΚΟΙΜΗΣΕΩΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΚΑΡΛΟΒΑΣΟΥ

Μὲ τήν παρουσία τῆς κας Ὑπουργοῦ Πολιτισμοῦ στὴ Σάμο τό καλοκαίρι, πραγματοποιήθηκε καὶ ἐπίσημα ἡ ἐγκατάσταση τοῦ ἐργολάβου στὸν ἐμβληματικὸ Ἱερό Ναό Κοιμήσεως Θεοτόκου Καρλοβάσου, γιά τήν στερέωση καί ἀποκατάστασή του. Οἱ ἐργασίες συνεχίζονται.

2. ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΟΡΜΟΥ ΚΑΡΛΟΒΑΣΟΥ

Ἐγκρίθηκε ἡ οἰκονομοτεχνικὴ μελέτη τοῦ ἔργου «Στερέωση καὶ Ἀποκατάσταση τοῦ σεισμόπληκτου Ἱεροῦ Ναοῦ Ἁγίου Νικολάου στὸ Καρλόβασι τῆς Σάμου» καὶ  ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης μας, ὑπέγραψε ἤδη τὴν σύναψη προγραμματικῆς σύμβασης μεταξὺ τοῦ Ὑπουργείου Πολιτισμοῦ, τῆς Περιφέρειας Βορείου Αἰγαίου καὶ τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Σάμου καὶ Ἰκαρίας, μὲ προϋπολογισμὸ 744.000,00 εὐρώ. Ἀναμένεται ἡ διαδικασία τοῦ διαγωνισμοῦ, διά τήν ἀνάδειξη καί ἐπιλογή ἀναδόχου κατασκευῆς τοῦ ἔργου.

3. ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΣΠΥΡΙΔΩΝΑ ΣΑΜΟΥ

Τὸ ἴδιο καὶ γιὰ τὸν ἱστορικὸ Ἱερὸ Ναὸ τοῦ Ἁγίου Σπυρίδωνα στὴ Σάμο. Ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης μας ὑπέγραψε ἤδη τὴν σύναψη προγραμματικῆς σύμβασης μεταξὺ τοῦ Ὑπουργείου Πολιτισμοῦ, τῆς Περιφέρειας Βορείου Αἰγαίου καὶ τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Σάμου καὶ Ἰκαρίας, γιὰ τὸ ἔργο «Στερέωση καὶ Ἀποκατάσταση Ἱεροῦ Ναοῦ Ἁγ. Σπυρίδωνα στὸ Βαθὺ τῆς Σάμου», μὲ προϋπολογισμὸ 657.200,00 εὐρώ καί ἀναμένεται ἡ διαδικασία τοῦ διαγωνισμοῦ, διά τήν ἀνάδειξη καί ἐπιλογή ἀναδόχου κατασκευῆς τοῦ ἔργου.

4. ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΣΩΤΗΡΟΣ ΠΥΘΑΓΟΡΕΊΟΥ

Ἔχει ἐγκριθεῖ ἡ οἰκονομοτεχνικὴ μελέτη τοῦ ἔργου «Στερέωση καὶ Ἀποκατάσταση τοῦ σεισμόπληκτου Ἱεροῦ Ναοῦ Μεταμορφώσεως και τοῦ ΝΑ τμήματος τῆς ὀχύρωσης τοῦ Κάστρου Πυθαγορείου Σάμου». Ἔχει δημοσιευθεῖ καί στίς 9 Νοεμβρίου λήγει ἡ κατάθεση προσφορῶν τῶν ἐνδιαφερομένων. Στίς 13 Νοεμβρίου θα γίνει ἡ ἀποσφράγιση τῶν προσφορῶν καί ὁ διαγωνισμός.

Ἄς προσευχόμεθα λέγοντες «Κύριε ρῦσαι ἡμᾶς τῆς φοβερῆς τοῦ σεισμοῦ ἀπειλῆς» και «Τον ὑπόλοιπον χρόνον τῆς ζωῆς ἡμῶν ἐν εἰρήνη καί μετανοία ἐκτελέσαι». Ὁ ἱερός Χρυσόστομος, μᾶς προτρέπει: «Ἡ ἀναστάτωση τοῦ σεισμοῦ πέρασε, ἡ εὐλάβεια ὅμως ἀς μή προσπεράσει οὔτε νά ἐκλείψει».