Συντάχθηκε στις 17 Φεβρουαρίου 2026 .
«Νηστεύω, ἐπειδή νηστεύει ἡ Ἐκκλησία μου!»
Ἀγαπητοί μου Ἀδελφοί,
Ἡ σημερινή Κυριακή τῆς Τυρινῆς μᾶς φέρνει στό κατώφλι τῆς Ἁγίας καί Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς, τήν ὁποία ἡ Ἐκκλησία μας παρομοιάζει μέ ἕνα ὄμορφο θαλασσινό ταξίδι, τό ὁποῖο ξεκινᾶ ἀπό αὔριο, Καθαρά Δευτέρα ἕως καί τήν Παρασκευή πρό τοῦ Σαββάτου τοῦ Λαζάρου.
Κύρια χαρακτηριστικά γνωρίσματά της, ἡ προσευχή, ἡ ἔντονη λατρευτική ζωή καί ἡ νηστεία. Σκοπός της ἡ πνευματική προετοιμασία μας, γιά νά προσκυνήσουμε τά ἄχραντα Πάθη καί τήν ζωοποιό Ἀνάσταση τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ. Νά ἑορτάσουμε τό ἐτήσιο Πάσχα καί νά λάβουμε ἀφορμή νά ἑορτάζουμε τό Πάσχα καί κάθε Κυριακή τοῦ χρόνου.
Ἡ Ἐκκλησία καλεῖ ὅλους μας γιά 40 ἡμέρες νά μιμηθοῦμε τόν Θεάνθρωπο Κύριό μας, ὁ Ὁποῖος πρίν ξεκινήσει τήν ἐπί γῆς δημόσια δράση του γιά τή σωτηρία μας νήστευσε στήν ἔρημο 40 ἡμερονύκτια. Κατόπιν ἀντιμετώπισε τούς γνωστούς τρεῖς πειρασμούς τοῦ διαβόλου (Βλ. Ματθ. δ, 1-11), ὁ πρῶτος ἀπό τούς ὁποίους σχετίζεται μέ τήν τροφή. Ὁ πρῶτος ἄνθρωπος ὁ Ἀδάμ νικήθηκε ἀπό τόν πειρασμό τῆς τροφῆς καί ἔχασε τήν ὡραιότητα τοῦ Παραδείσου. Ὅμως ὁ νέος Ἀδάμ, ὁ Υἱός τοῦ ἀνθρώπου, ὁ Χριστός, ὡς ἀπόγονος καί ἀντιπρόσωπος τρόπον τινά, τοῦ ἀνθρωπίνου γένους, νίκησε τόν διάβολο καί θριάμβευσε ἐπί τοῦ πειρασμοῦ στόν ὁποῖον καταδέχθηκε νά ὑποβληθεῖ γιά νά μᾶς ἀποδείξει ἀφ’ ἑνός μέν τήν ἄμετρη συμπάθειά Του στόν ἀγῶνα μας ἐναντίον τῶν πειρασμῶν καί ἀφ’ ἑτέρου τό ὅτι ὀ διάβολος δέν εἶναι ἀνίκητος.
Ὡς πιστοί Ὀρθόδοξοι Χριστιανοί, λοιπόν κι ἐμεῖς, καθώς προετοιμαζόμαστε νά ἑορτάσουμε τήν ἀπόλυτη νίκη τοῦ Ἀναστημένου Χριστοῦ ἐπί τοῦ διαβόλου καί τοῦ θανάτου, ἀποδυόμαστε μέ τή σειρά μας σέ ἕνα ἀνάλογο πνευματικό ἀγῶνα, μέ κύριο πρωταρχικό ἀγώνισμα, τήν νηστεία . Ἄλλωστε στή γλῶσσα μας ἡ λέξη Τεσσαρακοστή εἶναι σχεδόν συνώνυμη μέ τή λέξη νηστεία.
Δυστυχῶς ὅμως πολλοί, Ὀρθόδοξοι κατά τά ἄλλα Χριστιανοί, βάλλουν κατά τῆς νηστείας μέ ἐπιχειρήματα, τά ὁποῖα δείχνουν ἄγνοια τῆς Ἁγίας Γραφῆς καί τῆς διδασκαλίας τῆς Ἐκκλησίας μας καί παρότι παρουσιάζονται μέ τρόπο λογικοφανῆ, εἶναι λανθασμένα καί πνευματικῶς ἐπιζήμια.
Ἀκοῦμε γιά παράδειγμα νά λέγεται ἀπό κάποιους, πώς ὁ Χριστός δέν μίλησε γιά τήν νηστεία ἤ ὅτι ἡ νηστεία εἶναι ἀνθρώπινη ἐπινόηση ἄλλων ἐποχῶν, πού δέν συμβαδίζει μέ τήν σύγχρονη ἐπιστημονική πρόοδο καί κάποια ἄλλα.
Ἄς ἐπισημάνουμε λοιπόν ὅτι ἡ νηστεία ἀποτελεῖ τήν πρώτη ἐντολή τοῦ Θεοῦ στόν ἄνθρωπο, γι’ αὐτό καί ὁ Μέγας Βασίλειος σημειώνει , πώς ἡ νηστεία εἶναι συνομήλικη μέ τόν ἄνθρωπο. Οἱ Πρωτόπλαστοι εἶχαν δικαίωμα «ἐργάζεσθαι καί φυλάσσειν» τόν Παράδεισο μέ μία καί μόνη ἐντολή: νά μή γευθοῦν τόν καρπό τοῦ δένδρου τῆς γνώσεως τοῦ καλοῦ καί τοῦ κακοῦ. Σέ ὁλόκληρη ἐπίσης τήν Ἁγία Γραφή, Παλαιά καί Καινή Διαθήκη, ὑπάρχουν σαφεῖς ἐντολές γιά τήν νηστεία καί μάλιστα γιά τόν ἐνδεδειγμένο τρόπο τῆς νηστείας, ὥστε νά ὠφελεῖ τόν ἄνθρωπο καί νά συνοδεύει ἀπαραιτήτως τήν ἐπικοινωνία του μέ τόν Θεό.
Ὁ Ἴδιος ὁ Θεάνθρωπος Κύριός μας Ἰησοῦς Χριστός ὄχι μόνο δίδαξε τόν θεσμό τῆς νηστείας, ἀλλά ἐπαλήθευσε πλήρως τόν κανόνα τῆς νηστείας καί μέ τό παράδειγμά Του, ἄν καί ὡς Θεός δέν εἶχε ἀνάγκη, ἀλλά ἀπό συγκατάβαση και μέ ἄκρα ταπείνωση γιά χάρη μας τέλεσε . Ἐκτός ὅμως τοῦ ὅτι ὁ Χριστός, ὡς ἄνθρωπος τηροῦσε τόν θεσμό τῆς νηστείας, ἐπεσήμανε μέ τή διδασκαλία Του τήν ἀναγκαιότητα τῆς νηστείας καί ἀνέλυσε διεξοδικῶς τόν σωστό τρόπο διεξαγωγῆς της, ὅπως στό σημερινό εὐαγγελικό ἀνάγνωσμα ἀκούσαμε. Ἀλλά καί σέ πολλές ἄλλες περιπτώσεις ἀναφέρει τήν νηστεία ὡς μιά ἀπαραίτητη προετοιμασία γιά τήν κοινωνία τῆς ψυχῆς μέ τόν Νυμφίο της, ὅπως ὁ εὐαγγελιστής Λουκᾶς διασώζει στό 5ο κεφάλαιο τοῦ Εὐαγγελίου του.
Μιά ἀκόμη συνήθης ἔνσταση ὁρισμένων γιά τό θέμα τῆς νηστείας στηρίζεται στήν παρερμηνεία τοῦ λόγου τοῦ Χριστοῦ, ὅταν ἀπαντώντας στούς Φαρισαίους εἶπε, ὅτι δέν μολύνει τόν ἄνθρωπο αὐτό πού εἰσέρχεται ἀπό τό στόμα του, ἀλλά αὐτό πού ἐξέρχεται ἀπό αὐτό (βλ. Ματθ. ιε΄ 11 καί πρλ. Μαρκ. ζ΄ 15) ἤ ὅπως τό ἀκοῦμε συνήθως «τά ἐξερχόμενα βλάπτουν καί ὄχι τά εἰσερχόμενα».
Μόνο πού ἄν ἀνατρέξουμε στό συγκεκριμένο χωρίο, θά διαπιστώσουμε, πώς ὄντως ὁ Χριστός εἶπε αὐτόν τόν λόγο, ὄχι ὅμως γιά νά ἀναιρέσει τόν θεσμό τῆς νηστείας, ἀλλά γιά νά καυτηριάσει τήν ὑποκρισία τῶν Φαρισαίων. Οἱ Φαρισαῖοι παίρνοντας ἀφορμή ἀπό τό ὅτι οἱ Μαθητές ἔφαγαν χωρίς πρῶτα νά πλύνουν τά χέρια τους, ὅπως ὅριζε ἡ παράδοσή τους, ἄρχισαν νά τούς κατηγοροῦν, ὅτι δέν τηροῦν τόν νόμο καί διάφορα ἄλλα. Ὁ Κύριος λοιπόν, μέ αὐτόν τόν λόγο γιά τά εἰσερχόμενα καί τά ἐξερχόμενα, ἐπεσήμανε τήν ὑποκρισία τους καί ἀνέδειξε τήν πνευματική τους ἔνδεια. Ὅλο αὐτό ὅμως δέν ἔχει νά κάνει μέ ὑποτιθέμενη κατάργηση τῆς νηστείας, ἀντιθέτως μάλιστα! Διότι ὁ Χριστός μέ τόν λόγο αὐτό μᾶς ὑπενθυμίζει νά μήν προσέχουμε μόνο τί εἰσέρχεται στό στόμα μας, ἀλλά καί τί ἐξέρχεται ἀπ’ αὐτό. Νά μήν μένουμε στό ὑλικό μέρος τῆς νηστείας, ἀλλά νά προσέχουμε τί λέμε, τί σκεπτόμαστε, τί ἐπιθυμοῦμε, ὥστε ἡ νηστεία μας νά ἀφορᾶ καί στό σῶμα καί στήν ψυχή καί νά ἀποτελεῖ πνευματική θυσία στόν Θεό καί ὄχι να γίνεται δοξασμός τοῦ ἐγωϊσμοῦ καί τῆς ἐπιπολαιότητάς μας, ὅπως ἔκαναν οἱ Φαρισαῖοι.
Ἐπιστρατεύονται μάλιστα καί ἄλλα ἐπιχειρήματα ἄσχετα μέ τήν ὀρθόδοξη ζωή στήν πράξη ὅπως τό: «ἀσθενής καί ὁδοιπόρος ἁμαρτίαν οὔκ ἔχει» καί ἄλλες τέτοιες ἀδόκιμες σκέψεις, πού παρασιτοῦν στήν πνευματική μας ζωή, προσπαθώντας νά ἀναστείλουν τήν ὅποια, ἔστω καί μικρή, προσπάθεια νά ἀγωνιστοῦμε κατά τῶν παθῶν μέ τό εἰσαγωγικό ἀγώνισμα τῆς νηστείας. Ἐννοεῖται βέβαια πώς λόγῳ ἀσθενείας, γήρατος ἤ ἄλλης αἰτίας ἡ νηστεία οἰκονομεῖται ἤ καί ἀναστέλλεται ἐπ’ ὠφελείᾳ τοῦ ἀνθρώπου.
Ἡ νηστεία τῆς Ἐκκλησίας, εἶτε εἶναι Σαρακοστή, εἴτε Τετάρτη καί Παρασκευή ἀποτελεῖ ἐκκλησιαστικό βίωμα, ἁπτὴ ἀπόδειξη συμμετοχῆς στὸ Σῶμα Της καί ὄχι ἀτομική ἐπιλογή. Νηστεύουμε, ἐπειδή ἡ Ἐκκλησία μας νηστεύει! Ἡ νηστεία εἶναι ὁ ἐγγυημένος δρόμος τόν ὁποῖον καθαγίασε ὁ Ἴδιος ὁ Κύριος καί ἀπό τότε μέχρι σήμερα τόν περπάτησαν ἀμέτρητοι Θεοφόροι Πατέρες καί Μητέρες, Ἅγιοι, Ὅσιοι καί Δίκαιοι, γνωστοί καί διάσημοι ἤ ἀφανεῖς καί ἄσημοι. Ὅλοι τους μᾶς ἄφησαν ὡς πολύτιμη πνευματική κληρονομιά, ἐν εἴδει θυσίας πνευματικῆς, τήν στέρηση τῆς τροφῆς καί τῆς ἐπιθυμίας, γιά τήν ἀγάπη καί τήν δόξα τοῦ Χριστοῦ, ὁ Ὁποῖος σταυρώθηκε γιά τήν δική μας ἀγάπη. Ἄν ἀρχίσουμε τώρα λοιπόν νά ἐρωτοῦμε καί νά ἐξετάζουμε τό πώς καί τό τί τῆς νηστείας μετά ἀπό δύο χιλιάδες χρόνια ἐγγυημένης πνευματικῆς καρποφορίας τῆς Ἐκκλησίας μας, τότε δέν προσέχουμε οὔτε στά ἐξερχόμενα, γιά τά ὁποῖα κόπτονται κάποιοι πώς εἶναι τά σημαντικά καί ἀναδεικνυόμαστε μικρόψυχοι καί ὑποκριτές, γιατί ψάχνουμε τό λάθος στήν Ἐκκλησία καί ὄχι στόν ἑαυτό μας.
Ἀγαπητοί μου Ἀδελφοί,
Ὡς Ὀρθόδοξοι Χριστιανοί, ἀξίζει νά γνωρίζουμε ὅτι ἡ ἀληθής νηστεία δέν ἀφορᾶ μόνο στά ὑλικά ἀγαθά, ἀλλά προεκτείνεται καί στά ὅσα σκεπτόμαστε, λέμε, ἐπιθυμοῦμε καί πράττουμε.
Καθώς λοιπόν ἀνοίγεται μπροστά μας τό στάδιο τῶν ἀρετῶν ἄς ξεκινήσουμε ἀπό σήμερα την πνευματική νηστεία ὑψώνοντας τήν πνευματική ὀχύρωση τῆς Ἐκκλησίας, ἔναντι τοῦ ἀποκριάτικου ξεφαντώματος. Ἀνέκαθεν ὁ διάβολος ἀντιπροτείνει πάντα κάτι διαφορετικό ἀπό αὐτό πού προσφέρει ὁ Χριστός καί ἡ Ἐκκλησία Του. Καί εἶναι ἀλήθεια πὼς σήμερα πολλοί, λόγῳ ἀσθενοῦς πίστης, βρίσκονται μπροστά σὲ ἕνα δίλημμα. Ἀπὸ τὴ μία πλευρά, ἡ βοή καὶ ἡ πολυχρωμία τῆς Ἀποκριᾶς τοῦ κόσμου μέ τίς ἀπολαύσεις καί τίς παρελάσεις. Ἀπὸ τὴν ἄλλη, ἡ σιωπὴ καὶ ἡ κατάνυξη τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς τῆς Ἐκκλησίας μέ τήν ἐγκράτεια καί τήν προσευχή. Τώρα ἡ ψυχὴ μας καλεῖται νὰ διαλέξει ἀνάμεσα στὸν ἐξωτερικὸ θόρυβο τῆς ἁμαρτίας καὶ τὴν ἐσωτερικὴ ἀναζήτηση τῆς σωτηρίας.
Οἱ σημερινές ἀποκριάτικες ἐκδηλώσεις δὲν εἶναι ἀστεῖο, οὔτε μιά παιδικὴ γιορτή. Σέ πολλά σημεῖα ἀπηχοῦν στή λατρεία τοῦ διαβόλου, τὸν ὁποῖο ἀποταχθήκαμε ὅταν βαπτισθήκαμε, ἀλλὰ δυστυχῶς πολλές φορές συντασσόμαστε ξανά μαζί του μὲ τίς ἐπιλογές μας.
Ἂς νηστεύσουμε ἀπό σήμερα μέ πνευματική νηστεία. Ἄς κρατήσουμε τὰ παιδιὰ καὶ τὶς οἰκογένειές μας μακριὰ ἀπὸ πομπές τοῦ καρναβαλιοῦ. Ἄς προσευχηθοῦμε νὰ φωτίσει ὁ Θεὸς ὅσους ἀπὸ ἐπιπολαιότητα ἤ ἀδιαφορία πέφτουν σέ αὐτή τὴν παγίδα. Πολλοί Πατέρες, μέ κορυφαῖο τόν Ἅγιο Νικόδημο τόν Ἁγιορείτη ἐπισημαίνουν, πώς ὅ,τι πρόκειται νά κερδίσουν οἱ ἄνθρωποι ἀπό τούς πνευματικούς ἀγῶνες τῆς Ἁγίας καί Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς, προλαβαίνει ὁ διάβολος καί τούς τό ἀφαιρεῖ μέ τό καρναβάλι.
Ἄς ἐπιλέξουμε λοιπόν ἐλεύθερα νά τηρήσουμε τήν νηστεία ὡς εὐκαιρία σωτηρίας σύμφωνα καί μέ τήν προτροπή τοῦ Μεγάλου Βασιλείου, πού ἐπισημαίνει ὅτι ἡ σωστή νηστεία εἶναι ὅταν ὁ Χριστιανός συνδυάζει τήν ἀποχή ἀπό τά φαγητά, μαζί μέ τήν ἀποχή ἀπό τόν θυμό, τήν κατάκριση, τό ψέμμα, τήν ἐγκράτεια στή γλῶσσα καί τόν χωρισμό ἀπό τίς πονηρές ἐπιθυμίες καί πράξεις.
Καλή κι εὐλογημένη ἡ ἐπί θύραις Ἁγία καί Μεγάλη Τεσσαρακοστή. Καλόν Στάδιον! Ἀμήν.
Συντάχθηκε στις 16 Φεβρουαρίου 2026 .
«Εἴμαστε ἔτοιμοι για την Δευτέρα Παρουσία;»
Ἀγαπητοί μου Ἀδελφοί,
Ἡ σημερινή Κυριακή, ὀνομάζεται Κυριακὴ τῆς Ἀπόκρεω. Εἶναι ἡ Κυριακή κατά τήν ὁποία ἀποκρεύουμε, τρῶμε δηλ. γιά τελευταία φορά κρέας πρίν τό Πάσχα. Στὴ διάρκεια τῆς ἑβδομάδας ποὺ ἀκολουθεῖ μέ μιὰ περιορισμένη νηστεία ἀποχῆς κρέατος, ἡ Ἐκκλησία ἀρχίζει νὰ μᾶς «προσαρμόζει» σιγά-σιγά στὴ μεγάλη προσπάθεια ποὺ θὰ ἀπαιτήσει ἀπὸ ἐμᾶς ἑπτὰ μέρες ἀργότερα, ὅταν θά ξεκινᾶ ἡ ἁγία καί μεγάλη Τεσσαρακοστή. Ἡ σταδιακή ἀποχή ἀπό τίς τροφές σκοπό ἔχει νά μᾶς ὠθήσει στήν ἀποχή ἀπό τήν ἁμαρτία καί τήν πρόσκτηση τῶν ἀρετῶν.
Τήν ἴδια ἡμέρα μέσα ἀπό τό εὐαγγελικό ἀνάγνωσμα ὁ ἴδιος ὁ Χριστός μᾶς ὁμιλεῖ γιά τήν Δευτέρα Παρουσία Του καί τήν Κρίση πού θά διενεργήσει. Ἡ βεβαιότητα τῆς Δευτέρας Παρουσίας τοῦ Κυρίου ἀποδεικνύεται μέ εὐχέρεια τόσο ἀπό τήν Ἁγία Γραφή, ὅσο καί ἀπό τή ζωή τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας μας, ὅπου βιώνεται ὄχι ὡς κάτι ἁπλῶς ἱστορικῶς ἀναμενόμενο, ἀλλά ὡς «γεγονός», πού ἔχει ἤδη γίνει, ὅπως καί ἡ πρώτη. Γι’ αὐτό καί σήμερα στό Συναξάριο ἀκούσαμε νά λέει ὅτι «μνείαν ποιούμεθα» δηλαδή θυμόμαστε τήν Δευτέρα Παρουσία τοῦ Κυρίου, ἐνῶ συνήθως θυμόμαστε κάτι πού ἔγινε στό παρελθόν, ἐντούτοις σήμερα βιώνουμε μέ ἀπόλυτη βεβαιότητα τήν ἀνάμνηση τῆς Δευτέρας Παρουσίας.
Ἡ πρώτη παρουσία τοῦ Χριστοῦ ἦταν ταπεινή καί ἦρθε γιά νά σωθεῖ ὁ κόσμος. Ἡ δεύτερη θά εἶναι ἔνδοξη καί θά ἔρθει γιά νά κρίνει τόν κόσμο. Μᾶς διαβεβαιώνει ὁ ἴδιος ὁ Χριστός στό σημερινό Εὐαγγέλιο. Τό ἀνήγγειλαν οἱ Προφῆτες στήν Παλαιά Διαθήκη, τό διαλάλησαν οἱ Ἄγγελοι κατά τήν θεία Ἀνάληψη, οἱ ἅγιοι Ἀπόστολοι στά κηρύγματά τους. Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος τό ἐπισημαίνει, στούς Ἀθηναίους, ὅπως μαρτυρεῖται στο 17ο κεφάλαιο τῶν Πράξεων τῶν Ἀποστόλων, ἀλλά καί στο 15ο κεφάλαιο τῆς A΄ πρός τούς Κορινθίους, ὅπως καί στο 4ο κεφάλαιο τῆς Α΄πρός τούς Θεσσαλονικεῖς ἐπιστολῆς του. Ὅλοι ὁμιλοῦν γιά τήν ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ, τήν κοινή ἀνάσταση ὅλων κατά τήν Δευτέρα Παρουσία καί τήν καθολική κρίση, δόγματα τῆς πίστεώς μας, τά ὁποῖα καθιστοῦν την διδασκαλία τῆς Ἐκκλησίας μας, «καινή διδαχή» (Βλ. Πραξ. ιζ, 19) δηλαδή πρωτοφανῆ καί πρωτότυπη, καθώς στις θρησκεῖες τοῦ κόσμου δέν ὑπάρχουν πουθενά οὔτε προφητικές ἀναγγελίες, οὔτε γεγονότα πού τίς ἐκπληρώνουν, οὔτε φυσικά ελλοντικές καταστάσις πού βιώνονται ὡς ἤδη γεγενημένες, παρά μόνον στήν Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ καί μάλιστα σέ συγκεκριμένες στιγμές τῆς θείας Λατρείας.
Σύμφωνα μέ τήν Ὀρθόδοξη παράδοσή μας λοιπόν, ὁ Ἐξάψαλμος ἐπέχει συμβολικά θέση τῆς Δευτέρας Παρουσίας. Ἀποτελεῖται ἀπό 6 ψαλμούς τοῦ Δαβίδ, και προεικονίζει, ὅπως λέγεται, τόν χρόνο τής Δευτέρας Παρουσίας του Κυρίου, κατά τη διάρκεια τῆς ὁποίας με φόβο και τρόμο θα ἀναμένουμε την τελική κρίση Του για ἐμᾶς. Γι’αὐτό ὅταν διαβάζεται στην ἀρχή τῆς ἀκολουθίας τοῦ Ὄρθρου πρέπει να στεκόμαστε ὄρθιοι και σιωπηλοί, σέ στάση δεήσεως. Ἀμέσως μετά ἀκολουθεῖ τό «Θεός Κύριος καί ἐπέφανεν ἡμῖν» μέ τό ὁποῖο ὁμολογοῦμε τήν πρώτη ἐπί γῆς παρουσία τοῦ Κυρίου μας καί ἕπεται συναπτόμενο τό «εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου» μέ τό ὁποῖο ὁμολογοῦμε τήν ἀνέγκλητη βεβαιότητα τῆς Δευτέρας ἐπί γῆς παρουσίας τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὅπως ἀκριβῶς και στο Σύμβολο τῆς Πίστεως, ὅταν λέμε: «…και πάλιν ἐρχόμενον μετά δόξης κρῖναι ζῶντας και νεκρούς…»
Ἄλλη μία ἐμπειρική διαπίστωση τῆς Ἐκκλησίας μας γιά τήν Δευτέρα Παρουσία εἶναι, ὅταν στή διάρκεια τῆς θείας Λειτουργίας ὁ Ἱερέας πρίν ἐκφωνήσει «Τά σά ἐκ τῶν σῶν...» , λέει: «Ἔχοντας θυμηθεῖ λοιπόν αὐτῆς τῆς σωτήριας ἐντολῆς (ἐννοεῖ την ἐντολή τοῦ Χριστοῦ να τελοῦμε τη θεία Λειτουργία για να ἔχουμε τήν ἀνάμνησή του) καί ὅλων ὅσα ἔγιναν γιά χάρη μας, τά ὁποῖα εἶναι ὁ σταυρός, ὁ τάφος, ἡ τριήμερη ἀνάσταση, ἡ ἀνάληψη στούς οὐρανούς, ἡ καθέδρα στά δεξιά του Πατέρα, ἡ δεύτερη καί ἔνδοξη πάλι παρουσία...», θεωρώντας τήν Δευτέρα Παρουσία τόσο βέβαιη, σάν νά ἔχει ἤδη γίνει.
Κατά τήν Δευτέρα Παρουσία, ὅπως ὁμολογοῦμε καί στά δύο τελευταῖα ἄρθρα τοῦ Συμβόλου τῆς Πίστεως «Προσδοκῶ ἀνάστασιν νεκρῶν καί ζωήν τοῦ μέλλοντος αἰῶνος» θά ἀναστηθοῦν τά νεκρά σώματα τῶν κεκοιμημένων καί θά εἰσέλθουν σ’ αὐτά οἱ ζῶσες ψυχές τους, πού βρίσκονται σέ κατάσταση ἀναμονῆς καί ὅλοι οἱ ἄνθρωποι θα σταθοῦμε μπροστά στόν Χριστό, γιά νά μᾶς κρίνει.
Ὁ Χριστός ὡς κριτήριο δέν θέτει κάτι δύσκολο ἤ ἀκατόρθωτο, ἀλλά κάτι ἁπλό καί ταπεινό, πού να μπορεῖ κάθε ἄνθρωπος νά κάνει, ὅπως ἡ διενέργεια ἔμπρακτης ἀγάπης στην καθημερινή ζωή, σέ συνέχεια μάλιστα τῆς δικῆς Του φιλανθρωπίας για τη σωτηρία μας. Δέν θά ζητήσει μεγάλα λόγια και θεωρίες, ἀλλά μικρά και καθημερινά πράγματα. Ὄχι ἰδιαίτερες θυσίες και θεαματικές πράξεις, ἀλλά τροφή για τόν νηστικό, ρούχο για τόν γυμνό, ἕνα ποτήρι νερό για τόν διψασμένο, μία συμπαράσταση στόν ἐμπερίστατο, μιά ἐπίσκεψη στόν ἄρρωστο ἤ τόν φυλακισμένο, ἕνα, συνελόντι εἰπεῖν, ἐνδιαφέρον για τον συνάνθρωπο, πού θα ἔρχεται ὅμως ὡς ἀπόρροια τῆς πίστης και τῆς ἀγάπης μας προς Ἐκεῖνον καί ὄχι για ἰδιοτελεῖς σκοπούς, ὅπως το συμφέρον, ἡ διαφήμιση κ.ἄ.
Ὁ Χριστός θα ἀξιοποιήσει τό ἐλάχιστο, που μπορεί να δώσει ο καθένας, ὥστε να ἐπιτευχθεῖ ἡ σωτηρία του, ἀλλά καί κανείς νά μήν ἔχει δικαιολογία! Τοῦτο σημαίνει ὅτι δεν θα σωθούν μόνον, ὅσοι δεν θα θελήσουν νά σωθοῦν. Ὅσοι παραμένουν ἀμετανόητοι. Ὅσοι ἀδιαφοροῦν γιά τίς εὐκαιρίες, νά ἀξιοποιήσουν γιά τήν αἰώνια ὠφέλειά τους τήν χάρη τοῦ Θεοῦ, ὅπως ἀφειδῶς προσφέρεται μέσα ἀπό τήν μυστηριακή ζωή τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας μας. Ὑπάρχουν καί σήμερα πολλοί ἄνθρωποι, πού δυστυχῶς βρίσκουν συνεχῶς προφάσεις καί δικαιολογίες, γιά νά μήν προσευχηθοῦν, νά μήν ἐκκλησιασθοῦν, νά μήν λειτουργηθοῦν, νά μήν κάνουν φιλανθρωπία, νά μήν ἐξομολογηθοῦν, να μην νηστεύσουν, νά μήν κοινωνήσουν, στερώντας ἀπό τούς ἑαυτούς τους τήν σωτηρία. Αὐτοί και τώρα το ἴδιο λένε και τότε, κατά τήν Δευτέρα Παρουσία το ἴδιο θα πουν: «Κύριε, πότε σε εἴδαμε νά ἔχεις ἀνάγκη καί δέν σέ διακονήσαμε;» .
Την ἴδια στιγμή βέβαια οἱ περισσότεροι δεν ἀπολείπουν ἀπό τίς κοσμικές ἐκδηλώσεις, ἰδίως τίς ἀποκριάτικες κατ’ αὐτήν την περίοδο, ἀδυνατώντας να κατανοήσουν την ἰδιότητά τους ὡς Ὀρθοδόξων Χριστιανῶν, με ὅ,τι αὐτό συνεπάγεται!
Ἀλήθεια πῶς εἶναι δυνατόν να μοιράζεται ἔτσι ὁ ἄνθρωπος; Ἀπό την μιά να εἶναι βαπτισμένος Ὀρθόδοξος Χριστιανός και μέλος τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ κι ἀπό την ἄλλη να ἀμαυρώνει την χάρη τοῦ Ἁγίου Βαπτίσματος και να ἐμποδίζει την ἐνέργεια τοῦ Ἁγίου Χρίσματος, συγχρωτιζόμενος με τον διάβολο, ἀφοῦ δική του ἔκφραση εἶναι οἱ καρναβαλικές ἐκδηλώσεις αὐτῶν τῶν ἡμερῶν! Και στις ὁποῖες ἐκδηλώσεις σημειωτέον, οἱ περισσότεροι συμμετέχοντες εἶναι Ὀρθόδοξοι Χριστιανοί, πού ὅμως εἴτε ἀπό ἄγνοια, εἴτε ἀπό ἀδιαφορία (και αὐτό εἶναι το χειρότερο) δεν καταλαβαίνουν την πνευματική ζημία, ἀφοῦ δεν θεωροῦν πρόβλημα στο να συμμετέχουν στην παρέλαση τοῦ καρνάβαλου τώρα και μετά ἀπό λίγο καιρό και στην λιτανεία τοῦ Ἐπιταφίου! Ὁ Χριστός ὅμως μᾶς διευκρινίζει με ἀπόλυτο τρόπο κι ἄς προσέξουμε τον λόγο Του: «Κανείς δεν μπορεῖ σέ δύο κυρίους να ὑπηρετεῖ ὡς δοῦλος. Γιατί ἤ τον ἕνα θα μισήσει και τον ἄλλο θα ἀγαπήσει, ἤ στον ἕνα θα προσκολληθεῖ και τον ἄλλον θα καταφρονήσει.» (βλ. Ματθ. στ΄24).
Ἀγαπητοί μου Ἀδελφοί,
Τήν πρώτη Κυριακή τοῦ Τριωδίου ἡ Ἐκκλησία μᾶς μίλησε γιά τήν ταπεινή ἐκφορά τῆς ζωῆς, μέσα ἀπό τήν ταπεινή προσευχή τοῦ Τελώνου.
Τήν δεύτερη Κυριακή μᾶς ἔδειξε τήν μεγάλη ἀγάπη τοῦ Θεοῦ, πού περιμένει τήν ἐπιστροφή μας μέσα ἀπό τήν στάση τοῦ σπλαγχνικοῦ Πατέρα τῆς παραβολῆς τοῦ ἀσώτου.
Σήμερα ὅμως μᾶς θέτει ἐνωπιον τῶν εὐθυνῶν μας ἔναντι αὐτῆς ἀκριβῶς τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ.
Πρέπει νά συνειδητοποιήσουμε, ὅτι ἡ στιγμή τοῦ βιολογικοῦ μας θανάτου μας θα σημάνει για τον καθένα ἀπό ἐμᾶς και μια προσωπική, ἄς ἐπιτραπεῖ ἡ ἔκφραση, Δευτέρα Παρουσία, καθώς ὅπως θα εἴμαστε ὅταν ἀποθάνουμε, ἔτσι και θα κριθοῦμε ἀπό τον Δεσπότη Χριστό. Γι’ αὐτό λοιπόν κι ἐπειδή δεν γνωρίζουμε την ὥρα τῆς ἐξόδου μας προς την αἰωνιότητα, ἄς εἴμαστε προσεκτικοί και προσηλωμένοι στη χριστιανική μας πίστη και ἀποστολή.
Ἡ σημερινή ἡμέρα φανερώνει, πώς οἱ Ἀπόκριες, ὅπως συνηθίζουμε νά καλοῦμε αὐτές τίς ἡμέρες, δέν εἶναι εὐκαιρία γιά ξεφαντώματα καί χορούς, πού ὁδηγοῦν στήν ἀπώλεια, ἀλλά καιρός ἀπολογισμοῦ τῶν ἔργων μας, καιρός μετανοίας. Ὥστε ὅταν ἔλθει ἡ ὥρα νά φύγουμε ἀπό αὐτήν τήν ἐφήμερη ἐπίγεια βιοτή, νά ἔχουμε ἔτοιμη τήν καλή ἀπολογία μας στό φοβερό βῆμα τοῦ Χριστοῦ, ὅπως προσευχόμενοι ἱκετεύουμε τόν Κύριο νά μᾶς χαρίσει σέ κάθε θεία Λειτουργία, ὥστε νά χαροῦμε τήν αἰωνιότητα μαζί Του! Ἀμήν.
Συντάχθηκε στις 15 Ιανουαρίου 2026 .
«Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος»
Ἀγαπητοί μου Ἀδελφοί,
Ὁ κατ’ ἐπάγγελμα τελώνης Ζακχαῖος εἶναι τό κεντρικό πρόσωπο τῆς σημερινῆς εὐαγγελικῆς περικοπῆς, ὁ ὁποῖος ἐνῶ ἐξωτερικά μπορεῖ νά ἦταν γεμάτος ἀπό ὑλικά ἀγαθά, τά ὁποῖα εἶχε ἀποκτήσει ἀπό τίς παράνομες δραστηριότητές του, ἐντούτοις ἐσωτερικά ἕνα κενό κατέκλυε τήν ὕπαρξή του. Γι’ αὐτό κι ὅταν ἔμαθε ὅτι θά περνοῦσε ἀπό τήν περιοχή του ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστός, ἔτρεξε κι ἐπειδή ἦταν κοντός, ἀνέβηκε πάνω σέ ἕνα δένδρο συκομουριᾶς, γιά νά Τόν δεῖ, ὅταν θά περνοῦσε, διότι ἐναγωνίως ποθοῦσε τή θεραπεία τῆς ψυχῆς του καί τήν πλήρωση τοῦ κενοῦ του.
Εἶχε προφανῶς ἀκούσει για τά θαυμαστά γεγονότα καί τίς ἰάσεις τίς ὁποῖες ὁ Κύριος ἐπιτελοῦσε κι ἐνδεχομένως γνώριζε καί τήν μεταστροφή τοῦ πρώην συναδέλφου του, τοῦ Ἀποστόλου κι Εὐαγγελιστοῦ Ματθαίου καί γι’ αὐτό ἤλπιζε στήν ἀνάστασή του πλέον ἀπό τήν θνησιμαία ἁμαρτία, μέ τήν ἐπέμβαση τοῦ Χριστοῦ, ὅπως κι ἔγινε τελικά.
Το γεγονός, ὅτι ὁ Ζακχαῖος ἀνέβηκε πάνω στό δένδρο, τον κατέστησε κατά κάποιον τρόπο περιγέλωτα στους παρευρισκομένους. Μάλιστα λόγω τῆς ὑψηλῆς κοινωνικῆς του θέσης δεν θά ἔλειψαν και τά περιφρονητικά σχόλια ἐκ μέρους τοῦ κόσμου. Δέν τον ἐνδιέφερε ὅμως καθόλου. Διότι ἦταν τόσο σφοδρή ἡ ἐπιθυμία του να συναντήσει το Χριστό, ὥστε ἀδιαφοροῦσε γιά ὅλα τά ἄλλα.
Πόσα κοινά στοιχεῖα ἔχει ἀλήθεια, αὐτή ἡ εὐαγγελική διήγηση μέ τόν σήμερα ἑορταζόμενο Ἅγιο Γρηγόριο τόν Θεολόγο! Ὁ ἐναπομείνας εὐσεβής λαός τῆς Κωνσταντινουπόλεως, πού δεινοπαθοῦσε ἀπό τούς αἱρετικούς, ἀναζητοῦσε ἐναγωνίως τη λύτρωση ἀναμένοντας τόν ἐρχομό τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου, ὅπως ἀκριβῶς ἀναζητοῦσε τη λύτρωση ἀπό τόν Χριστό ὁ ἀρχιτελώνης Ζακχαῖος! Κι ὅπως τότε περιγελοῦσαν τόν Ζακχαῖο οἱ ἄνθρωποι, πού ἀνέβηκε στό δένδρο γιά νά δεῖ τόν Χριστό, ἔτσι ἀκριβῶς περιγελοῦσαν καί οἱ αἱρετικοί τόν Ἅγιο Γρηγόριο, ὅταν ἔφτασε στήν Κωνσταντινούπολη. Κι ὅπως ὁ Ζακχαῖος ἀδιαφοροῦσε γιά τη γνώμη τῶν ἀνθρώπων, οὕτως ὥστε πέτυχε τόν στόχο του, λυτρώθηκε κι ἄρχισε νά ζεῖ ἀληθινά, ἐλεύθερος ἀπό τά δεσμά τῆς ἁμαρτίας, ἔτσι καί ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ἀδιαφορώντας γιά τούς προπυλακισμούς πού δεχόταν, ἐργάστηκε ὥστε ἡ Ὀρθόδοξη πίστη ἀναστήθηκε στήν Κωνσταντινούπολη καί ἡ Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ κατέστη ζῶσα καί ἐλεύθερη σέ πεῖσμα τῶν αἱρετικῶν, πού ταπεινώθηκαν ἐνώπιον τοῦ μεγάλου ἐκείνου ἀετοῦ τῆς Θεολογίας.
Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος γεννήθηκε το 329 μ.Χ. στην Αριανζό, κωμόπολη της Καππαδοκίας, από τον ἅγιο Γρηγόριο, επίσκοπο Ναζιανζού (†1η Ιανουαρίου) και την ἁγία Νόννα (†5 Αυγούστου). Εἶχε δύο αδέλφια: τούς ἐπίσης Ἁγίους Καισάριο και Γοργονία.
Στη Ναζιανζό, διδάχθηκε τη στοιχειώδη εκπαίδευση, ενώ ἀργότερα συνέχισε στη Καισάρεια, ὅπου γνωρίστηκε με το συμμαθητή του Μ. Βασίλειο μέ τόν ὁποῖο ἔγιναν ἀχώριστοι σπουδάζοντας στήν Ἀθήνα, τήν Παλαιστίνη καί τήν Ἀλεξάνδρεια μέχρι τά 30 τους χρόνια. Ἀκολούθως ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ἐπέλεξε ἀρχικῶς τήν ἀσκητική ζωή στόν Πόντο, ἀλλά γρήγορα καί χωρίς τη θέλησή του, ἀνέλαβε ἰσχυρές διοικητικές θέσεις στήν Ἐκκλησία. Ἀρχικῶς χειροτονήθηκε Πρεσβύτερος καί στά 43 του χρόνια, παρά τήν ἐπίμονη ἄρνησή του, χειροτονήθηκε ἐπίσκοπος Σασίμων ἀπό τόν Μέγα Βασίλειο, χωρίς ποτέ νά πάει ἐκεῖ, ἀλλά παραμένοντας βοηθός τοῦ Πατέρα του στήν Ναζιανζό.
Μετά ἀπό τήν ἀπέραντη θλίψη πού ἐπέφεραν στήν ψυχή του οἱ ἀλλεπάλληλοι θάνατοι ὅλων τῶν μελῶν τῆς οἰκογενείας του, ἡ Θεία Πρόνοια διά στόματος τοῦ ἰδίου τοῦ Αὐτοκράτορα Θεοδοσίου τοῦ Μεγάλου, τόν ὁδήγησε στήν Κωνσταντινούπολη τό 378 μ.Χ., διότι κινδύνευε νά χαθῇ ἡ Ὀρθόδοξη Χριστιανική πίστη, ἀπό τίς αἱρετικές διδασκαλίες τῶν Ἀρειανῶν ἀπό τη μιά μεριά, οἱ ὁποῖοι δέν πίστευαν τόν Χριστό ὡς Θεό, (ὅπως μέχρι σήμερα οἱ Χιλιαστές Μάρτυρες τοῦ Ἰεχωβᾶ) καί τῶν Πνευματομάχων ἀπό τήν ἄλλη, οἱ ὁποῖοι θεωροῦσαν, ὅτι τό Ἅγιο Πνεῦμα δέν εἶναι Πρόσωπο, ἀλλά δύναμη κι ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ, (ὅπως πολλοί αἱρετικοί μέχρι σήμερα).
Ἐπειδή οἱ αἱρετικοί εἶχαν καταλάβει ὅλους τούς Ναούς κι ὅσοι παρέμεναν Ὀρθόδοξοι δέν εἶχαν ποῦ νά ἐκκλησιαστοῦν, τότε Ἐκεῖνος μετέτρεψε τό σπίτι στό ὁποῖο τόν φιλοξενοῦσαν σέ Ναό, τόν ὁποῖο ὀνόμασε Ἁγία Ἀναστασία, γιά νά συμβολίσει τήν ἀνάσταση τῆς ὀρθόδοξης πίστης, πού ἔμελε νά συμβεῖ μετά ἀπό λίγο καιρό.
Στήν Ἁγία Ἀναστασία λειτουργοῦσε καί ὁμιλοῦσε καθημερινῶς.
Ἐκεῖ συγκεντρώνονταν ὅλο καί περισσότεροι κι ἀκούγοντας τά θεολογικά ἐπιχειρήματα μέ τά ὁποῖα διέλυε τίς αἱρετικές πλάνες, ἐγκατέλειπαν τήν αἵρεση καί ἐπέστρεφαν στήν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία, ὥστε γρήγορα κι οἱ ἱεροί Ναοί ἐπέστρεψαν στή δικαιοδοσία τῶν Ὀρθοδόξων Χριστιανῶν.
Ἐκεῖ ἐκφώνησε καί τούς πέντε Θεολογικούς Λόγους, ἐξαιτίας τῶν ὁποίων ἡ Ἐκκλησία σέ ἔνδειξη εὐγνωμοσύνης τοῦ ἀπέδωσε τόν τίτλο Θεολόγος, μετά τόν Εὐαγγελιστή Ἰωάννη. Ἡ Ἐκκλησία δέν τόν ἀποκαλεῖ Ναζιανζηνό, θέλοντας νά προβάλλει τήν ἀξεπέραστη θεολογική του ἐνάργεια καί ὄχι τόν τόπο καταγωγῆς του!
Μετά το σκληρό αὐτό ἀγῶνα κι ἀφοῦ ἐπέστεψε τό ποίμνιο ἐντός τῆς ποίμνης τοῦ Χριστοῦ ἀναδείχθηκε Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως τό 381 μ.Χ. ὁπότε καί συκγλήθηκε ἡ Β΄ Οἰκουμενική Σύνοδος τῆς ὁποίας ἀναγνωρίσθηκε Πρόεδρος. Στήν ἐμπνευσμένη Προεδρεία του, συνεργούντων τοῦ ἁγίου Γρηγορίου Νύσσης (ἀδελφοῦ τοῦ Μεγάλου Βασιλείου) καί τοῦ ἁγίου Ἀμφιλοχίου Ἰκονίου, ὀφείλουμε τή συμπλήρωση τῶν πέντε τελευταίων ἄρθρων τοῦ Συμβόλου τῆς Πίστεως (Πιστεύω): «Καί εἰς τό Πνεῦμα τό Ἅγιον...καί ζωήν τοῦ μέλλοντος αἰῶνος. Ἀμήν.». Εἶναι ἀξιοθαύμαστος ὁ τρόπος μέ τόν ὁποῖον ὁμολογεῖται ὡς Θεός τό Ἅγιον Πνεῦμα, τό τρίτο Πρόσωπο τῆς Ἁγίας Τριάδος, καθώς μέ θεολογική εὐστροφία ἀποκαλεῖται Ἅγιον, Κύριον, Ζωοποιόν, ἐκπορευόμενο ἀπό τόν Πατέρα, συμπροσκυνούμενο καί συνδοξαζόμενο μαζί μέ τόν Πατέρα καί τόν Υἱό, τό Ὁποῖο μίλησε μέσα ἀπό τούς Προφῆτες τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης.
Δυστυχῶς ὅμως, ὅπως συμβαίνει συχνά, ὁ διάβολος μέσα ἀπό ἄδικες συκοφαντίες κατάφερε νά πληγώσει τόν Ἅγιο Γρηγόριο, ὁ ὁποῖος φανερά στενοχωρημένος κι ἀφοῦ πλέον εἶχε ὁλοκληρώσει τό ἔργο της ἡ Β΄Οἰκουμενική Σύνοδος καί ἡ Κωνσταντινούπολη εἶχε ξαναγίνει Ὀρθόδοξη, δήλωσε τη παραίτησή του ἀπό τόν Πατριαρχικό θρόνο καί ἀποχώρησε ἀπό τήν Κωνσταντινούπολη, παρά τό ὅτι οἱ περισσότεροι συνΕπίσκοποί Του κι ὁ Μέγας Θεοδόσιος, ὁμοθυμαδόν τόν παρακαλοῦσαν νά παραμείνει. Περίφημος εἶναι ὁ Συντακτήριος λόγος, μὲ τὸν ὁποῖο, ὅταν παραιτήθηκε, ἀποχαιρέτησε τὴ Σύνοδο, τόν Αὐτοκράτορα καὶ τοὺς χριστιανοὺς τῆς Κωνσταντινουπόλεως καί ἀναχώρησε γιά τη γενέτειρά του, τήν πόλη τῆς Ἀριανζοῦ, ὅπου καί τελείωσε εἰρηνικά τη ζωή του τό 390 μ.Χ. Φεύγοντας τότε από τήν Κωνσταντινούπολη πέρασε ἀπό τήν Καισάρεια τῆς Καππαδοκίας, ὅπου ἐκφώνησε τόν μνημειώδη ἐπικήδειο λόγο στόν φίλο και ἀδελφό του Βασίλειο, ὀνομάζοντάς τον ΜΕΓΑ.
Ἀγαπητοί μου Ἀδελφοί,
Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος εἶναι ἕνας ἀπό τούς πλέον Μεγάλους Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας, ὁ ὁποῖος στήν πράξη δίδαξε τό σπανίζον Ὀρθόδοξο ἦθος καί τό ζηλευτό ἐκκλησιαστικό φρόνημα.
Κατετρόπωσε μέν τούς αἱρετικούς, χωρίς νά παύσει νά τούς ἀγαπᾶ καί νά ἱκετεύει γιά τήν ἐπιστροφή τους στήν Ἐκκλησία, στό Σῶμα τοῦ Χριστοῦ, καθώς ἔλεγε χαρακτηριστικά: «Δέν θέλουμε νά νικήσουμε κανένα, ἀλλά νά ἀπολαύσουμε τήν ἐπιστροφή τῶν Ἀδελφῶν μας στήν Ἐκκλησία διότι σπαραζόμαστε ἀπό τόν χωρισμό τους.»
Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος διεφύλαξε καί στήν κυριολεξία διέσωσε μέ τή χαρη τοῦ Θεοῦ τήν Ὀρθόδοξη πίστη καί τή ζωή τῆς Ἐκκλησίας στήν Κωνσταντινούπολη, ὅταν ἀδίκως ἀμφισβητήθηκε ἡ παρουσία του κι ἡ ἀπαράμιλλη προσφορά του, Ἐκεῖνος ὁ ἱερός Πατέρας καί μέγας Διδάσκαλος δέν διεκδίκησε τίποτε γιά τόν ἑαυτό του. Ἐκχώρησε τά δικαιώματά του μέ θυσιαστικό τρόπο γιά τήν εἰρήνευση τῶν καρδιῶν τῶν ἀνθρώπων καί γιά ἐντιμότερη πνευματική ζωή. Μέ συμβολικό τρόπο παρομοίασε τήν ἀναχώρησή του μέ τήν ρίψη τοῦ προφήτη Ἰωνᾶ στή θάλασσα, ὥστε νά σταματήσει ἡ ταραχή, λέγοντας: «δέν εἶμαι ἐγώ καλύτερος ἀπό τόν Ἰωνᾶ. Ρίξτε με στή θάλασσα γιά νά ἔλθει ἡ εἰρήνη σέ ἐσᾶς», ἐκδηλώνοντας τό μεγαλεῖο τῆς ψυχῆς του, το ἀγωνιστικό του φρόνημά του καί τήν ἀκραία ταπείνωσή του, γιά τήν ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ, τό, Ὁποῖον ἀποκαλοῦσε «ὁ ἐμός Χριστός» δηλαήὁ Χριστός μου!
Ἀδίκησε τόν ἑαυτό του γιά νά μήν ἀδικηθεῖ ἡ Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ, παρέχοντας μέγιστο δίδαγμα γιά ὅλους, Κληρικούς καί Λαϊκούς!
Γι’ αὐτό καί σέ ἕνα ἀπό τά πολλά ποιήματά του γράφει:
"Νά θεωρεῖς πανηγύρι αὐτή τή ζωή. Ἄν ἐμπορεύεσαι σωστά ἔχεις κέρδος.
Ἄς μᾶς συνοδεύουν οἱ θεοπειθεῖς του πρός τόν Κύριον πρεσβεῖες καί εὐχές κι ἄς σκεφθοῦμε μιᾶς καί ξεκινᾶ τό Τρώδιο τήν ἄλλα Κυριακή, ἡ κατ’ ἐξοχήν κατανυκτική περίοδος τῆς Ἐκκλησίας μας ὅπου προσφέρεται γιά προσευχή καί μετάνοια, μήπως ἀξιοποιήσουμε κι ἐμεῖς τίς εὐκαιρίες, ὥστε μέ καλές πνευματικές συναλλαγές ἐπιτύχουμε τή σωτηρία μα, ὅπως κι ὁ πρώην τελώνης Ζακχαῖος. Ἀμήν.
Συντάχθηκε στις 15 Ιανουαρίου 2026 .
«Οἱ Ἅγιοι Ἀθανάσιος καί Κύριλλος Πατριάρχες Ἀλεξανδρείας»
Ἀγαπητοί μου Ἀδελφοί,
Ὅπως ἐπισημαίνει ο εὐαγγελιστής Λουκᾶς στις Πράξεις τῶν Ἀποστόλων (βλ. Πράξ. ι΄38),ὁ Κύριός μας Ἰησοῦς Χριστός «διῆλθεν εὐεργετῶν καί ἰώμενος» ὅλους τούς ἀνθρώπους, ἀνεξαρτήτως φυλῆς, ἐθνότητας, χρώματος ἤ θρησκείας. Γι’ αὐτό θεράπευσε καί τούς δέκα λεπρούς, μεταξύ τῶν ὁποίων ἦταν κι ἕνας Σαμαρείτης, ἐνῶ οἱ ὑπόλοιποι ἑννέα ἦταν Ἰουδαῖοι.
Τό ἐκπληκτικό ὅμως εἶναι ὅτι ὁ Σαμαρείτης, τόν ὁποῖον περιφρονοῦσαν οἱ Ἰουδαῖοι καί τόν ἐχθρεύονταν, ἦταν ὁ μόνος, πού ἐπέστρεψε γιά νά εὐχαριστήσει μέ εὐγνωμοσύνη τόν Χριστό, ἐνῶ οἱ ἄλλοι καίτοι ὁμοεθνεῖς καί συμπατριῶτες τοῦ Χριστοῦ δέν τό ἔπραξαν!
Κι ἄς μή βιαστοῦμε νά τούς κατηγορήσουμε, διότι κι ἐμεῖς, κάποιες φορές, ὅταν ἀντιμετωπίζουμε κάποιο σοβαρό πρόβλημα στή ζωή μας, προσευχόμαστε, κάνουμε διάφορα τάματα ζητώντας τήν βοήθεια τοῦ Θεοῦ κι ὅταν περάσει ἡ δοκιμασία μας, ἴσως ξεχνᾶμετόν Κύριο, τήν Παναγία ἤ τούς Ἁγίους μας,πρός τούς Ὁποίους προστρέξαμε.
Οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας μας ἑρμηνεύοντας τήν περικοπή αὐτή, ὁμιλοῦν κυρίως γιά τήν εὐγνωμοσύνη μέ τήν ὁποία πρέπει νά εὐχαριστοῦμε τόν Θεό γιά τίς δωρεές Του, θέτοντας παράδειγμα πρός ἀποφυγήν τούς 9 ἀγνώμονες πρώην λεπρούς καί παράδειγμα πρός μίμησιν τόν Σαμαρείτη.
Ἡ εὐγνωμοσύνη εἶναι μεγάλη ἀρετή καί εἶναι σωστό καί δίκαιο νά εἴμαστε πάντοτε εὐγνώμονες πρός ὅλους τούς εὐεργέτες μας καί προπάντων πρός τόν Θεό γιά τίς ἄπειρες εὐεργεσίες Του, γιά τίς ὁποῖες, δέν μποροῦμε νά Τοῦ ἀντιπροσφέρουμε τίποτε ἄλλο ἰσάξιο, παρά μόνον τήν ἄπειρη εὐγνωμοσύνη καί εὐχαριστία μας. Γι’αὐτό καί ἡ Θεία Λειτουργία ὀνομάζεται Θεία Εὐχαριστία, γιά νά ἐκφράζει τήν εὐχαριστία καί τήν εὐγνωμοσύνη τοῦ λαοῦ τοῦ Θεοῦ γιά ὅλες τίς δωρεές, μέ κορυφαῖα τήν δυνατότητα νά κοινωνεῖ τοῦ Σώματος καί τοῦ Αἵματός Του καί νά ἑνώνεται μαζί Του.
Οἱ Ἅγιοι Πατέρες ὅμως, λαμβάνοντας ἀφορμή ἀπό τήν σημερινή εὐαγγελική περικοπή, μᾶς ὁμιλοῦν καί γιά τήν πνευματική λέπρα, ὅπως χαρακτηρίζουν τήν ἁμαρτία, ἀφοῦ ἐπικάθεται στήν ψυχή τοῦ ἀνθρώπου, προσβάλλοντάς τον καί ἐμποδίζοντας τήν ὑγιῆ καί σωτήρια σχέση του μέ τόν Σωτῆρα Χριστό. Καί ἐξαιτίας τῶν δύο μεγάλων σήμερα ἑορταζομένων Ἁγίων: Ἀθανασίου καί Κυρίλλου, Πατριαρχῶν Ἀλεξανδρείας, οἱ ὁποῖοι ἀγωνίσθηκαν ἐναντίον τῶν αἱρέσεων, ὁ συλλογισμός μας προεκετείνει αὐτή τη συμβολική ἑρμηνεία στήν πνευματική λέπρα τῆς αἱρέσεως, ἡ ὁποία ἐπικάθεται στό Σῶμα τῆς Ἐκκλησίας, προσβάλλοντας τά ἀδύναμα στήν πίστη μέλη, ἐμποδίζοντας τήν κατά Χριστόν πρόοδο καί προκοπή τους καί θέτοντας ἐν ἀμφιβόλῳ τη σωτηρία τους.
Οἱ σήμερα λοιπόν ἑορταζόμενοι Ἅγιοι, ὁ Μέγας Ἀθανάσιοςὁ ὁποῖος ἔζησε τόν 4ο αἰῶνα καί ὁ Ἅγιος Κύριλλος, ὁ ὁποῖος ἔζησε τόν 5ο αἰῶνα, μέ τη ζωή, τούς πολυειδεῖς ἀγῶνες καί τήν διδασκαλία τους κατέστησαν ἰατροί τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ σώματος, σέ συνέχεια τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ, τοῦ Πρώτου καί Μεγάλου Ἰατροῦ τῶν ψυχῶν καί τῶν σωμάτων μας.
Ἀμφότεροι οἱ Ἅγιοι ἀναδείχθηκαν Πατριάρχες Ἀλεξανδρείας καί ἐνεργώντας ὡς Ἐπίσκοποι τῆς Ἐκκλησίας, εἰς τῦπον καί τόπον τοῦ Χριστοῦ, καθάρισαν τήν λέπρα τῆς αἱρέσεως ἀπό τίς ψυχές τῶν ἀνθρώπων. Μέ τήν σοφή διδασκαλία τους προσέφεραν μοναδική θεραπεία στούς πάσχοντες ἀπό τίς αἱρέσεις. Θεραπεύοντάς τους ἀπό τήν αἵρεση, τούς ἕνωσαν πάλι μέ τόν Χριστό, διά τῆς ὑγιοῦς πίστεως καί τῆς μυστηριακῆς ζωῆς τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας. Ἡ αἵρεση εἶναι ἡ χειρότερη ἔκφραση τῆς ἁμαρτίας, χειρότερη ἀκόμη καί ἀπό τά μεγάλα πάθη, πού πολεμοῦν τόν ἄνθρωπο, διότι διαχωρίζει πλήρως τόν ἄνθρωπο ἀπό τόν Χριστό, τόν ἀποκόπτει ἀπό τήν θεία Κοινωνία μαζί Του καί τόν ὁδηγεῖ στήν αἰώνια ἀπώλεια.Ὅλα τά πάθη παλεύονται μέ τήν χάρη τοῦ Θεοῦ κι ὁ ἄνθρωπος ἑνωμένος μέ τόν Χριστό, ἀγωνίζεται καί πολεμεῖ ἐναντίον τους. Ἀκόμη κι ἄν χάσει κάποιες μάχες, ὁ Χριστός δέν θά τόν ἀφήσει νά χάσει τόν πόλεμο ἐναντίον τοῦ διαβόλου, οὔτε θά τόν ἀφήσει νά χαθεῖ στήν ἀπώλεια. Γι’ αὐτό καί ὁ διάβολος μέσα ἀπό τίς αἱρέσεις, μπερδεύει τόν συλλογισμό τοῦ ἀνθρώπου, τόν ἀποκόπτει ἀπό τό σῶμα τοῦ Χριστοῦ, ὥστε εὔκολα νά τόν ποδηγετεῖ πρός τήν ἀπώλεια.
Ὁ ἅγιος Ἀθανάσιος ἀπό μικρός ἦταν φύση χαρισματική καί ἀντί παιχνιδιῶν, κατηχοῦσε καί βάπτιζε Χριστιανούς τούς συνομηλίκους του καί ἐμιμεῖτο τήν τέλεση τῆς θείας Λειτουργίας. Ἔζησε γιά μεγάλο διάστημα κοντά στόν Μέγα Ἀντώνιο, τοῦ ὁποίου συνέγραψε τόν βίο καί μεταλαμπάδευσε τό ἀσκητικό καί μοναστικό ἰδεῶδες του ἀκόμη καί ὅταν βρισκόταν ἐξόριστος στήν Δύση.
Ὁ ἅγιος Ἀθανάσιος δέν ἔλαβε ἁπλῶς μέρος στήν Α΄ Οἰκουμενική Σύνοδο (325), ἀλλά παρότι Διάκονος, ἐντούτοις ἀναδείχθηκε «ἡ ψυχή» τῆς Συνόδου. Πρωτοστάτησε μέ δυνατό λόγο στίς θεολογικές συζητήσεις καί μέ ἀτράνταχτα ἐπιχειρήματα κατέδειξε τήν πλάνη καί τό ψεῦδος τῶν διδασκαλιῶν τοῦ Ἀρείου, ὁ ὁποῖος ὑποστήριζε ὅτι ὁ Χριστός δέν εἶναι Θεός, ἀλλά ἄνθρωπος ἁπλός, κτίσμα τοῦ Θεοῦ, τό ὁποῖο δημιουργήθηκε ἐν χρόνῳ καί ἑπομένως, ὅπως ὅλα τα κτίσματα, ἔχει ἀρχήκαί τέλος. Αὐτό δυστυχῶς ὑποστηρίζουν μέχρι σήμερακαί οἱ Χιλιαστές Μάρτυρες τοῦ Ἰεχωβᾶ.
Ὁ Ἅγιος Ἀθανάσιος ΔΙΑΚΗΡΥΤΤΕΙ μέ σαφήνεια στούς αἰῶνες, ὅτι ὁ Υἱός καί Λόγος τοῦ Θεοῦ, εἶναι ἄναρχος καί ἄκτιστος, Ὁμοούσιος μέ τόν Πατέρα, Θεός ἀληθινός ἐκ Θεοῦ ἀληθινοῦ, ὁ Ὁποῖος ἐν χρόνῳ ἔγινε καί Ἄνθρωπος ἐκ Πνεύματος Ἁγίου καί Μαρίας τῆς Παρθένου, ὅπως ὁμολογοῦμε καί στό Σύμβολο τῆς Πίστεως ἀπό τότε.
Ὁ Ἅγιος Ἀθανάσιος χαρακτηριστικά ἔλεγε: «Ὁ Πατήρ, διά τοῦ Υἱοῦ, ἐν Ἁγίω Πνεύματι ἐνεργεῖ καί δίδει τά πάντα», ὥστε πιστεύουμε σέ Ἕνα Θεό, πού διακρίνεται σέ τρία θεϊκά Πρόσωπα, τόν Πατέρα, τόν Υἱό καί τό Ἅγιο Πνεῦμα.
Ὁ Ἅγιος Κύριλλος γεννήθηκε στὴν Ἀλεξάνδρεια ἀπὸ Ἕλληνες εὔπορους γονεῖς τὸ 370 μ.Χ.Ἔζησε ἐπὶ βασιλείας Θεοδοσίου τοῦ Μικροῦ καὶ ἔλαβε μεγάλη θεολογικὴ μόρφωση, ὥστε γρήγορα ἀναδείχθηκε Πατριάρχης Ἀλεξανδρείας. Ἐκεῖνος ὑπῆρξε ἡ «ψυχή» τῆς Γ' Οἰκουμενικῆς Συνόδου τό 431 μ.Χ. στὴν Ἔφεσο, ἀφοῦ ὡς Πρόεδρός της συνετέλεσε νὰ γκρεμιστοῦν οἱ κακοδοξίες του δυσσεβοῦς Νεστορίου, ὁὁποῖος προεκτείνοντας τή διδασκαλία τοῦἈρείου, ἔλεγε ὅτι ἡ Παναγία γέννησε ἕνα ἁπλό ἄνθρωπο, γι’ αὐτό καί Τήν ὀνόμαζε Χριστοτόκο. Ὁ Ἅγιος Κύριλλος μέ τά σοφά θεολογικά του ἐπιχειρήματα ΑΚΥΡΩΣΕ τήν βλάσφημη αὐτή διδασκαλία και ΔΙΑΚΗΡΥΞΕ, ὅτι ἡ Παναγία γέννησε τόν Θεάνθρωπο Κύριο Ἰησοῦ Χριστό, ὁ Ὁποῖος εἶναι τέλειος Θεός και τέλειος Ἄνθρωπος και γι’ αὐτό ὀνομάζουμε την Παναγία ΘΕΟΤΟΚΟ, ὅρο τόν ὁποῖο ἱστορικά πρῶτος εἰσήγαγε ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος.
Ἀγαπητοί μου Ἀδελφοί,
Ἄς εἴμαστε εὐγνώμονες πρός τόν Φιλάνθρωπο Κύριο γιά τίς δωρεές τῆς ἀγάπης Του, ἀλλά καί γιά τούς Ἁγίους, τούς ὁποίους σέ κάθε γενιά καί τόπο ἀναδεικνύει γιά τήν πνευματική μας φροντίδα καί θεραπεία καί ἐν τέλει τη σωτηρία μας. Πέρα ἀπό τήν εὐγνωμοσύνη μας ὅμως, ἄς ἐντείνουμε τήν προσοχή μας στις αἱρέσεις,τήν πνευματική αὐτή λέπρα, πού καιροφυλακτεῖ γιά νά πλήξει τό Σῶμα τοῦ Χριστοῦ καί νά ὁδηγήσει τούς ἀνθρώπους στήν ἀπώλεια.
Σέ κάθε θεία Λειτουργία ἡ Ἐκκλησία, δηλαδή ὅλοι ὅσοι ἀποτελοῦμε τό Σωμα τοῦ Χριστοῦ προσεχόμαστε «ὑπερ τῆς τῶν πάντων ἑνώσεως», ἐννοώντας ἀκριβῶς τήν ἐπιστροφή ὅσων πλανήθηκαν ἀπό τίς αἱρέσεις, ὅπως ἐπισημαίνει ὁ Μέγας Βασίλειος στήν Ἁγία ἀναφορά Του.
Οἱ Ἅγιοι Πατέρες κάθε ἐποχῆς, ὁριοθετοῦν καί διακηρύττουν τήν Ὀρθόδοξη πίστη, συμβάλλοντας καθοριστικά στή θεραπεία τῶν αἱρέσεων, ἄν ὁ ἄνθρωπος βέβαια θέλει νά σωθεῖ καί ἀξιοποιήσει μέ εὐγνωμοσύνη τη θεία αὐτή δωρεά. Γιά νά ἐκτιμήσουμε δέ, αὐτή τήν θεία δωρεά, ἄς γνωρίζουμε ὅτι ὁ ἀγῶνας τῶν Ἁγίων Πατέρων λαμβάνει διαστάσεις καί χαρακτῆρα Σταυροῦ. Σέ πολλές περιπτώσεις τούς κόστιζε τη ζωή τους ὁλόκληρη. «Γλυκό ψωμί δέν ἔφαγαν» , σχεδόν ποτέ, ὅπως χαρακτηριστικά λέει ὁ λαός, θυσιάζοντας τά πάντα γιά τήν ἀγάπη καί τήν δόξα τοῦ Χριστοῦ.
Ὁ Ἅγιος Ἀθανάσιος, 16 ἀπό τά 46 χρόνια τῆς Πατριαρχείας του τά πέρασε στήν ἐξορία χωρίς νά σταματήσει νά μάχεται ὑπέρ τῆς Ἀληθείας καί ἐναντίον τῆς αἱρέσεως. Ἀναγκάστηκε νά διαμένει ἀκόμη καί σέ τάφους γιά νά διασώζεται ἀπό τήν ἐχθρική διάθεση καί τή μανία τῶν αἱρετικῶν καί ἔλεγε πάντα μέ αἰσιοδοξία: «Νεφύδριον ἐστίν καί θάττον παρελεύσεται» δηλ. Σύννεφο εἶναι, ποῦ φέρνει βροχή καί γρήγορα θά περάσει, ἀρδεύοντας ἔτσι τή ζωή του μέ τήν ἐλπίδα τῆς ἐν Χριστῷ ζωῆς! Γιά αὐτό ἡ Ἐκκλησία μας τόν ὀνόμασε «Μέγα» κιὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος τόν ἐγκωμίασε ταυτίζοντας τόν μέ τήν ἀρετή, λέγοντας: «Ἐπαινώντας τόν Ἀθανάσιο, θά ἐπαινέσω τήν ἀρετή. Γιατί Ἀθανάσιος καί ἀρετή εἶναι τό ἴδιο πράγμα. Ὅταν ἀναφέρομαι σ’ αὐτόν, τήν ἀρετή ἐπαινῶ.»
Ὁ Ἅγιος Κύριλλος πάλι,ἀφοῦ πατριάρχευσε γιὰ 32 περίπου χρόνια, ἀποκλήθηκε γιά τούς ἀγῶνες καί τήν ὑπομονή του, ὡς«σφραγῖδα τῶν Πατέρων».
Ἄς ἔχουμε τήν εὐχή καί τίς πρεσβεῖες τῶν δύο μεγάλων Ἁγίων μας καί κυρίως ἄς ἀποκτήσωμε εὐγνώμονα καρδίαν πρός τόν Κύριο«κατά πάντα καί διά πάντα». Ἀμήν.
Συντάχθηκε στις 08 Ιανουαρίου 2026 .
Τήν Κυριακή μετά τά Φῶτα 11 Ἰανουαρίου 2026 στόν Ἱ. Ν. Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου Χώρας θά τελεσθεῖ Ἀρχιερατική Θεία Λειτουργία, Ἱερουργοῦντος τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου μας κ.κ. Εὐσεβίου , μετά τό πέρας τῆς ὁποίας θά λάβει χώρα τό τριετές ἱερό Μνημόσυνο τοῦ μακαριστοῦ Πατριάρχου πρ. Ἱεροσολύμων Εἰρηναίου.
Ἀκολούθως ὁ σεπτός μας Ποιμενάρχης θά μεταβεῖ στήν Ἱ. Μ. Τιμίου Σταυροῦ ὅπου θά τελέσει Ἐπιμνημόσυνο Τρισάγιο ἐπί τοῦ τάφου τοῦ Μακαριστοῦ Πατριάρχου Εἰρηναίου.
